Meta Açıklama: İştirak nafakası neye göre belirlenir? TMK 330 kapsamında hakimin dikkate aldığı kriterler, banka hesaplarının incelenmesi, ekonomik durum araştırması ve güncel Yargıtay kararları.
Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri, çocuk için hükmedilecek iştirak nafakasının miktarının nasıl belirleneceğidir. Hakim, nafaka miktarını belirlerken rastgele bir rakam söylemez; aksine Türk Medeni Kanunu’nun 330. maddesi çerçevesinde belirli kriterleri titizlikle değerlendirir. Peki iştirak nafakası neye göre belirlenir? Hakim hangi kriterleri esas alır? Nafaka davasında banka hesapları incelenir mi? Bu yazımızda, iştirak nafakasının belirlenmesinde hakimin dikkate aldığı tüm kriterleri, yasal dayanakları ve güncel Yargıtay içtihatlarıyla birlikte detaylı şekilde ele alacağız.
İştirak Nafakası Nedir? Kısa Bir Hatırlatma
İştirak nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 182/2. maddesi uyarınca boşanma davası sonucunda velayeti kendisine verilmeyen eşin, ergin olmayan çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve diğer temel giderlerine katılması amacıyla ödediği nafaka türüdür. Bu nafaka kamu düzenine ilişkin olup çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde değerlendirilir.
İştirak nafakasının temel amacı, çocuğun boşanma öncesindeki yaşam standardının mümkün olduğunca korunması ve her iki ebeveynin de çocuğun giderlerine mali güçleri oranında katılmasının sağlanmasıdır.
İştirak Nafakası Neye Göre Belirlenir? TMK 330 Hükmü
İştirak nafakasının miktarının belirlenmesinde temel yasal dayanak, Türk Medeni Kanunu’nun 330. maddesidir. Bu madde, nafaka miktarının belirlenmesinde üç temel kriter öngörmektedir:
TMK Madde 330 – Nafaka Miktarının Takdiri
“Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.
Nafaka irat biçiminde ödenir. Ancak tarafların anlaşması veya olağanüstü durumlarda hâkim, nafakanın toptan ödenmesine de karar verebilir.
Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.”
Bu madde çerçevesinde hakim, nafaka miktarını belirlerken şu üç ana unsuru birlikte değerlendirmek zorundadır:
- Çocuğun ihtiyaçları
- Ana ve babanın hayat koşulları
- Ana ve babanın ödeme güçleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/1024 E., 2019/1151 K. sayılı kararında bu husus şöyle ifade edilmiştir: “İştirak nafakası, velayet hakkı kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ‘gücü oranında’ katılması olarak tanımlanmaktadır.”
Hakim Nafakayı Neye Göre Belirler? Somut Kriterler
Hakim, iştirak nafakası miktarını takdir ederken geniş bir yetkiye sahiptir; ancak bu yetki sınırsız değildir. Karar verilirken çocuğun üstün yararı temel alınır ve TMK’nın 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi gözetilir. Aşağıda hakimin nafakayı belirlerken dikkate aldığı somut kriterler detaylı şekilde açıklanmıştır.
1. Çocuğa İlişkin Kriterler
Hakim, nafaka miktarını belirlerken öncelikle çocuğun somut ihtiyaçlarını tespit eder. Bu kapsamda değerlendirilen unsurlar şunlardır:
a) Çocuğun Yaşı
Çocuğun yaşı, nafaka miktarının belirlenmesinde kritik bir faktördür. Bebek veya küçük yaştaki çocukların ihtiyaçları ile ergenlik çağındaki çocukların ihtiyaçları farklılık gösterir. Yaş ilerledikçe eğitim, giyim, sosyal aktivite ve harçlık gibi giderler genellikle artar.
b) Eğitim Durumu ve Giderleri
Çocuğun devlet okuluna mı yoksa özel okula mı gittiği, dershane veya özel ders alıp almadığı, servis ücreti, kırtasiye ve okul aidatı gibi giderler nafaka miktarının belirlenmesinde önemli rol oynar.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2015/1881 E., 2015/2930 K. sayılı kararında belirtildiği üzere: “Mahkemece, müşterek çocuğun yaşı, eğitim durumu, ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek nafakanın uygun bir miktarda belirlenmesi gerekir.”
c) Sağlık Durumu ve Giderleri
Çocuğun kronik bir hastalığı, sürekli ilaç kullanımı veya özel tedavi ihtiyacı varsa, bu giderler nafaka hesabında dikkate alınır. Özel sağlık sigortası primi de bu kapsamda değerlendirilebilir.
d) Barınma, Beslenme ve Giyim Giderleri
Çocuğun temel yaşam giderleri olan barınma (kira payı), beslenme ve giyim masrafları nafakanın asgari sınırını belirleyen unsurlardandır.
e) Ulaşım ve Sosyal Aktivite Giderleri
Okula ulaşım, spor faaliyetleri, müzik dersleri, tatil ve sosyal aktivite giderleri de çocuğun ihtiyaçları kapsamında değerlendirilir.
f) Harçlık İhtiyacı
Özellikle okul çağındaki çocuklar için günlük harçlık ihtiyacı da nafaka hesabında göz önünde bulundurulur.
Doktrinde bu husus şöyle ifade edilmektedir: “Çocuğun ihtiyaçları yiyecek, barınma, giyecek, tatil, eğitim, sağlık vs. şeklinde ele alınmaktadır. Hâkim nafaka miktarında bu ihtiyaçların oluşturacağı gideri takdir ederek belirleme yapmaktadır.” (Lhukor, 2022)
2. Ebeveynlere İlişkin Kriterler
Hakim, nafaka yükümlüsünün ve velayet sahibi ebeveynin ekonomik durumlarını da titizlikle araştırır.
a) Gelir Düzeyi
Nafaka yükümlüsünün aylık geliri (maaş, ücret, serbest meslek kazancı, kira geliri, faiz geliri vb.) nafaka miktarının belirlenmesinde temel göstergedir. Ancak sadece beyan edilen gelirle yetinilmez; fiili harcama kapasitesi de değerlendirilir.
b) Mal Varlığı
Taşınmaz mallar (ev, arsa, tarla), taşınır mallar (araç, değerli eşyalar), şirket hisseleri ve diğer yatırım araçları da ekonomik gücün tespitinde dikkate alınır.
c) Meslek ve Çalışma Durumu
Nafaka yükümlüsünün mesleği, çalışma statüsü (kadrolu, sözleşmeli, serbest meslek), iş güvencesi ve kariyer potansiyeli de değerlendirme kriterleri arasındadır.
d) Bakmakla Yükümlü Olunan Diğer Kişiler
Nafaka yükümlüsünün başka çocukları, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu anne-babası varsa, bu durum nafaka miktarının tayininde dikkate alınır.
e) Hayat Standardı
Tarafların evlilik birliği süresince sürdürdükleri yaşam standardı, çocuğun alışageldiği yaşam koşulları nafaka belirlemesinde önemli bir ölçüttür. Çocuğun yaşam standardında ani ve sert bir düşüşe sebebiyet verilmemesi hedeflenir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2013/14613 E., 2013/16775 K. sayılı kararında vurgulandığı üzere: “Mahkemece tarafların banka hesaplarının, tapu kayıtlarının ve SGK verilerinin araştırılması gerekmektedir.”
3. Genel Ekonomik Koşullar
Hakim, nafaka miktarını belirlerken günün ekonomik koşullarını da göz önünde bulundurur:
- Enflasyon oranları: TÜİK tarafından açıklanan TÜFE ve ÜFE oranları
- Paranın alım gücü: Güncel piyasa koşulları ve geçim endeksleri
- Asgari ücret düzeyi: Referans olarak kullanılabilir
- Bölgesel yaşam maliyeti: İl ve ilçelere göre değişen yaşam giderleri
Nafaka Davasında Banka Hesapları İncelenir mi?
Evet, nafaka davasında tarafların banka hesapları incelenebilir. Bu, uygulamada sıkça karşılaşılan ve nafaka miktarının hakkaniyete uygun belirlenmesi için büyük önem taşıyan bir konudur.
Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) Araştırması
Nafaka davalarında mahkeme, tarafların gerçek ödeme güçlerini tespit etmek amacıyla kapsamlı bir Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) araştırması yaptırır. Bu araştırma genellikle kolluk birimleri (polis veya jandarma) aracılığıyla gerçekleştirilir.
Ancak güncel doktrin ve Yargıtay içtihatları, salt kolluk araştırmasıyla yetinilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Doktrinde bu husus şöyle ifade edilmektedir: “Daha doğru bir sonuç elde edilebilmesi için sadece zabıta araştırması değil tapu müdürlükleri, bankalar, mal müdürlükleri ve diğer ilgili kurumlar da incelenmelidir.” (Savaş, 2023)
Hangi Kurumlardan Bilgi İstenir?
Mahkeme, tarafların ekonomik durumlarını tespit etmek için aşağıdaki kurum ve kuruluşlardan bilgi talep edebilir:
- Bankalar: Tüm bankalara yazı yazılarak hesap bakiyeleri ve son dönem hesap hareketleri istenir.
- Tapu Müdürlükleri: Taşınmaz mal varlığı sorgulanır.
- SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu): Sigortalılık durumu, işveren bilgisi ve prim ödeme kayıtları incelenir.
- Vergi Daireleri: Vergi beyannameleri ve mükellef kayıtları sorgulanır.
- Trafik Tescil Müdürlükleri: Araç kayıtları incelenir.
- Ticaret Sicil Müdürlükleri: Şirket ortaklıkları ve ticari faaliyetler araştırılır.
Banka Hesap Hareketlerinin Önemi
Banka hesap hareketleri, tarafların beyan ettikleri gelir dışında bir harcama kapasitesine sahip olup olmadıklarını tespit etmek açısından kritik öneme sahiptir. Örneğin, aylık gelirini 10.000 TL olarak beyan eden bir kişinin banka hesap hareketlerinde aylık 30.000 TL harcama yaptığı tespit edilirse, bu durum nafaka miktarının belirlenmesinde dikkate alınacaktır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/2103 E., 2024/2599 K. sayılı kararında bu husus vurgulanmıştır.
Gelir Gizleme Girişimleri
Uygulamada nafaka yükümlülerinin gelirlerini düşük gösterme veya mal varlıklarını gizleme girişimlerine rastlanmaktadır. Bu durumda mahkeme:
- Yaşam standardına göre tahmini bir gelir belirleyebilir
- Tanık beyanlarını değerlendirebilir
- Sosyal medya paylaşımlarını inceleyebilir
- Fiili harcama kapasitesini esas alabilir
Hakimin Takdir Yetkisi ve Sınırları
Takdir Yetkisinin Kapsamı
Hakim, iştirak nafakasını takdir ederken TMK’nın 4. maddesinde düzenlenen hakkaniyet ilkesini esas alır. Bu ilke çerçevesinde hakim, somut olayın tüm koşullarını değerlendirerek adil bir nafaka miktarı belirler.
Doktrinde bu husus şöyle ifade edilmektedir: “TMK. m.330’a göre hâkim, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerini dikkate alarak nafaka miktarını belirler. Hâkim, söz konusu unsurları birlikte değerlendirerek iştirak nafakası miktarını hakkaniyete göre ve serbestçe belirler.” (Dolu, 2010)
Takdir Yetkisinin Sınırları
Hakimin takdir yetkisi sınırsız değildir. Belirlenen nafaka miktarı:
- Nafaka yükümlüsünü yoksulluğa düşürmemelidir: Nafaka miktarı, yükümlünün temel yaşam giderlerini karşılayamayacak düzeyde olmamalıdır.
- Çocuğun ihtiyaçlarını karşılamalıdır: Nafaka, çocuğun asgari temel ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olmalıdır.
- Taraflardan birinin haksız zenginleşmesine yol açmamalıdır: Nafaka, cezalandırıcı nitelik taşımamalı ve gelir transferi aracına dönüşmemelidir.
- Çocuğun yaşam standardını korumalıdır: Evlilik birliği devam etseydi çocuğun sahip olacağı yaşam kalitesi mümkün olduğunca korunmalıdır.
Doktrinde bu denge şöyle açıklanmaktadır: “Hakimin belirleyeceği nafaka miktarı, nafaka ödeyecek ana babanın yoksulluğa düşmesine, yaşam biçiminin esaslı olarak değişmesine… yol açmamalıdır.” (Güzel, 2023)
Re’sen Karar Verme Yetkisi
İştirak nafakası kamu düzenine ilişkin olduğundan, hakim tarafların talebi olmasa dahi re’sen (kendiliğinden) nafakaya hükmetmekle yükümlüdür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/2613 E., 2019/1191 K. sayılı kararında bu husus şöyle belirtilmiştir:
“İştirak nafakası çocukların korunmasına yönelik olup kamu düzenine ilişkin bir kurumdur… hâkim, talep olmasa bile iştirak nafakasına hükmedebilmektedir.”
Taleple Bağlılık İstisnası
Genel kural olarak hakim, davacının talebinden fazlasına hükmedemez (HMK m. 26). Ancak iştirak nafakasının kamu düzenine ilişkin niteliği nedeniyle, bazı görüşlere göre çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde hakim talep edilen miktarın da üzerine çıkabilmelidir.
Nafakanın Ödeme Şekli ve Artış Oranı
İrat Şeklinde Ödeme
TMK’nın 330/2. maddesi uyarınca iştirak nafakası kural olarak her ay peşin ve irat (düzenli ödeme) şeklinde ödenir. Tarafların kendi aralarında yapacakları bir anlaşma ile toptan ödeme kararlaştırılması mümkün değildir.
Gelecek Yıllara İlişkin Artış Oranı
Hakim, istem halinde nafakanın gelecek yıllarda hangi oranda artırılacağını da karara bağlayabilir. Uygulamada genellikle TÜİK tarafından açıklanan ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) veya TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) artış oranları esas alınmaktadır.
Bu düzenleme, tarafların sürekli olarak nafaka artırım davası açmasının önüne geçmeyi ve çocuğun ihtiyaçlarının enflasyon karşısında erimesini engellemeyi amaçlamaktadır.
Durumun Değişmesi Halinde Nafakanın Yeniden Belirlenmesi
TMK’nın 331. maddesi uyarınca, durumun değişmesi halinde hakim istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilir veya nafakayı kaldırabilir.
Nafakanın Artırılmasını Gerektiren Haller
- Çocuğun yaşının büyümesi ve ihtiyaçlarının artması
- Çocuğun okula başlaması veya eğitim kademesinin değişmesi
- Çocuğun sağlık durumunda değişiklik
- Nafaka yükümlüsünün gelirinde önemli artış
- Enflasyon nedeniyle nafakanın yetersiz kalması
Nafakanın Azaltılmasını veya Kaldırılmasını Gerektiren Haller
- Nafaka yükümlüsünün iş kaybı veya gelir düşüşü
- Nafaka yükümlüsünün ağır hastalığı veya maluliyeti
- Çocuğun ekonomik bağımsızlığını kazanması
- Çocuğun ergin olması (18 yaş)
- Velayetin değişmesi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/1024 E., 2019/1151 K. sayılı kararında, bir ebeveynin işsiz kalması veya maluliyet nedeniyle gelir elde edememesi durumunda nafaka talebinin reddine veya indirilmesine karar verilebileceği belirtilmiştir.
Pratik Örnekler ve Senaryolar
Örnek 1: Asgari Ücretli Çalışan
Davalı baba asgari ücretle çalışmakta (2025 yılı net asgari ücret: 22.104 TL), başka geliri veya mal varlığı bulunmamaktadır. Müşterek çocuk 8 yaşında olup devlet okuluna gitmektedir.
Değerlendirme: Mahkeme, babanın gelir düzeyini, temel yaşam giderlerini ve çocuğun ihtiyaçlarını dikkate alarak makul bir nafaka miktarı belirleyecektir. Uygulamada bu durumda genellikle asgari ücretin %20-25’i oranında (yaklaşık 4.000-5.500 TL) nafakaya hükmedildiği görülmektedir.
Örnek 2: Yüksek Gelirli Serbest Meslek Sahibi
Davalı baba serbest avukat olarak çalışmakta, aylık ortalama 80.000 TL gelir elde etmektedir. Müşterek çocuk 12 yaşında olup özel okula gitmekte, piyano dersi almakta ve yaz tatillerini yurt dışında geçirmektedir.
Değerlendirme: Mahkeme, çocuğun alışageldiği yaşam standardını, eğitim giderlerini ve babanın yüksek gelir düzeyini dikkate alarak daha yüksek bir nafaka miktarı belirleyecektir.
Örnek 3: Gelir Gizleme Şüphesi
Davalı baba resmi kayıtlarda aylık 15.000 TL gelir beyan etmekte; ancak lüks bir araç kullanmakta, tatil fotoğrafları paylaşmakta ve banka hesap hareketlerinde aylık 50.000 TL üzerinde harcama görülmektedir.
Değerlendirme: Mahkeme, beyan edilen gelir yerine fiili harcama kapasitesini ve yaşam standardını esas alarak nafaka miktarını belirleyebilir. Bu durumda nafaka, beyan edilen gelire göre değil tespit edilen ekonomik güce göre takdir edilecektir.
Güncel Yargıtay Kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/1024 E., 2019/1151 K.
Bu kararda, iştirak nafakasının velayet hakkı kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine “gücü oranında” katılması olduğu vurgulanmıştır. Nafaka miktarının belirlenmesinde TMK 330 hükmündeki üç temel kriterin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/2613 E., 2019/1191 K.
Bu önemli kararda, anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka istenmemiş olmasının, koşulların değişmesi halinde sonradan iştirak nafakası talep etmeye engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca protokolle yapılan toptan ödemenin, nafaka yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmayacağı vurgulanmıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2015/753 K.
Bu kararda, nafaka miktarının belirlenmesinde davalının ekonomik durumunda boşanma sonrasında olağanüstü bir değişiklik olup olmadığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Mahkemenin, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını dikkate alarak hakkaniyet ilkesine uygun bir nafaka belirlemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024/2103 E., 2024/2599 K.
Bu güncel kararda, mahkemenin tarafların banka hesaplarının, tapu kayıtlarının ve SGK verilerinin araştırılması gerektiği belirtilmiştir.
İştirak Nafakasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli Mahkeme
İştirak nafakası davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme konusunda iki seçenek bulunmaktadır:
- Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi
- Nafaka yükümlüsünün yerleşim yeri mahkemesi
Davacı, bu iki mahkemeden dilediğinde dava açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. İştirak nafakası maaşın yüzde kaçı olur?
Türk hukukunda iştirak nafakası için sabit bir yüzde oranı bulunmamaktadır. Nafaka miktarı, hakimin takdirine bağlı olup çocuğun ihtiyaçları ve nafaka yükümlüsünün ekonomik gücü dikkate alınarak belirlenir. Uygulamada genellikle maaşın %20-30’u oranında nafakaya hükmedildiği görülse de bu kesin bir kural değildir.
2. Hakim nafaka belirlerken nelere bakar?
Hakim; çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık giderleri, yaşam standardı ile nafaka yükümlüsünün gelir düzeyi, mal varlığı, mesleği ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişileri değerlendirir. TMK 330 kapsamında bu kriterler birlikte ele alınır.
3. Nafaka davasında banka hesapları İncelenir mi?
Evet, nafaka davasında mahkeme tarafların banka hesaplarını inceleyebilir. Sosyal ve ekonomik durum araştırması kapsamında bankalardan hesap bilgileri ve hareketleri talep edilebilir. Bu, özellikle gelir gizleme şüphesi olan durumlarda önem taşır.
4. Nafaka yükümlüsü gelirini gizlerse ne olur?
Gelir gizleme tespit edilirse mahkeme, beyan edilen gelir yerine fiili harcama kapasitesini ve yaşam standardını esas alarak nafaka miktarını belirleyebilir. Tanık beyanları, sosyal medya paylaşımları ve banka hesap hareketleri bu değerlendirmede kullanılabilir.
5. İştirak nafakası her yıl otomatik olarak artar mı?
Mahkeme kararında artış oranı belirlenmişse (örneğin ÜFE oranında), nafaka her yıl bu orana göre artar. Artış oranı belirlenmemişse, nafakanın artırılması için ayrı bir dava açılması gerekir.
6. Asgari ücretle çalışan ne kadar İştirak nafakası öder?
Kesin bir miktar belirlemek mümkün değildir; ancak uygulamada asgari ücretle çalışan bir kişinin aylık 3.000-6.000 TL arasında nafaka ödemesine hükmedildiği görülmektedir. Bu miktar, çocuk sayısına ve çocuğun ihtiyaçlarına göre değişebilir.
7. Çocuğun kendi geliri varsa nafaka düşer mi?
Evet, TMK 330/1. maddesi uyarınca nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur. Çocuğun miras, bağış veya çalışma yoluyla gelir elde etmesi, nafaka miktarını etkileyebilir.
8. Nafaka yükümlüsü İşsiz kalırsa nafaka kalkar mı?
İşsizlik tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli değildir. Mahkeme, işsizliğin geçici mi kalıcı mı olduğunu, kişinin mal varlığını ve iş bulma potansiyelini değerlendirir. Geçici işsizlik durumunda nafaka azaltılabilir; kalıcı ve ağır ekonomik çöküş durumunda kaldırılabilir.
9. Anlaşmalı boşanmada nafaka İstenmemişse sonradan talep edilebilir mi?
Evet, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka istenmemiş olması, koşulların değişmesi halinde sonradan iştirak nafakası talep etmeye engel teşkil etmez.
10. Nafaka miktarı nasıl hesaplanır?
Nafaka hesaplamasında matematiksel bir formül yoktur. Hakim, çocuğun somut ihtiyaçlarını (eğitim, sağlık, giyim, barınma, harçlık vb.) tespit eder, nafaka yükümlüsünün ekonomik gücünü değerlendirir ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde bir miktar takdir eder.
11. Özel okul masrafları nafakaya dahil mi?
İştirak nafakası, çocuğun tüm eğitim giderlerini kapsar. Özel okul, dershane veya özel ders masrafları da nafaka kapsamında değerlendirilebilir. Ancak nafaka yükümlüsünün rızası olmadan çocuğun özel okula gönderilmesi durumunda, bu masrafların nafakaya eklenmesi tartışmalıdır.
12. İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?
İştirak nafakası kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasına (ergin olmasına) kadar ödenir. Ancak çocuk ergin olduktan sonra eğitimine devam ediyorsa, TMK 328/2 uyarınca ebeveynler eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür. Bu durumda yardım nafakası talep edilebilir.
13. Nafaka kararına İtiraz edilebilir mi?
Evet, iştirak nafakası kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir. İstinaf başvurusu, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde yapılmalıdır. İstinaf incelemesi sonucunda verilen karar kesin nitelikte değilse temyiz yoluna da gidilebilir.
14. Nafaka artırım davası ne zaman açılabilir?
Nafaka artırım davası için belirli bir süre şartı yoktur. Çocuğun ihtiyaçlarının artması, nafaka yükümlüsünün gelirinin yükselmesi veya ekonomik koşulların değişmesi gibi haklı sebeplerin varlığı halinde her zaman açılabilir.
15. Velayeti alan anne çalışmıyorsa nafaka artar mı?
Velayet sahibi annenin çalışıp çalışmaması, nafaka miktarını doğrudan etkileyen bir faktör değildir. Ancak annenin ekonomik durumu, çocuğun bakımı için gösterdiği emek ve yüklendiği sorumluluklar nafaka belirlemesinde dolaylı olarak dikkate alınabilir.
Sonuç
İştirak nafakasının belirlenmesi, hakimin geniş takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirdiği kapsamlı bir değerlendirme sürecidir. TMK’nın 330. maddesi uyarınca hakim; çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerini birlikte değerlendirerek hakkaniyete uygun bir nafaka miktarı belirler.
Bu süreçte banka hesapları, tapu kayıtları, SGK verileri ve diğer resmi kayıtlar incelenerek tarafların gerçek ekonomik durumları tespit edilir. Çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık giderleri ve alışageldiği yaşam standardı nafaka miktarının belirlenmesinde kritik rol oynar.
Nafaka davalarında hak kaybına uğramamak ve çocuğun üstün yararının korunmasını sağlamak için alanında uzman bir aile hukuku avukatından profesyonel destek almanız önerilir.
Kaynakça
Mevzuat:
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK), m. 182, 327, 328, 330, 331
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), m. 26, 341, 362
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
Yargı Kararları:
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1024, K. 2019/1151, T. 07.11.2019
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2613, K. 2019/1191, T. 14.11.2019
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/124, K. 2021/1490, T. 23.11.2021
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/1881, K. 2015/2930, T. 24.02.2015
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2013/14613, K. 2013/16775, T. 27.11.2013
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/2103, K. 2024/2599, T. 18.04.2024
Doktrin:
- DOLU, Serhat (2010), İştirak Nafakası (The Child Support)
- LHUKOR, Toba (2022), Boşanma Davalarında Nafaka Türleri ve Şartları
- SAVAŞ, Yağmur (2023), İştirak Nafakası
- GÜZEL, Samet (2023), Eğitim Nafakası
- BATUR, Çiğdem (2020), Türk Medeni Kanunu’nda İştirak ve Yardım Nafakası
- GÜNHAN, Hilal Nur (2018), Türk Hukukunda Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası
Son Güncelleme: Ocak 2026
Bu makale bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Somut hukuki sorunlarınız için mutlaka bir avukata danışmanız önerilir.