Boşanma sürecinde en çok tartışılan konulardan biri, ev eşyaları ve çeyizin kime kalacağıdır. Özellikle kadının evlilik birliğine getirdiği çeyiz eşyaları, beyaz eşyalar, mobilyalar ve ziynet eşyalarının akıbeti, taraflar arasında ciddi anlaşmazlıklara yol açabilmektedir. Peki, boşanırken ev eşyaları kimde kalır? Çeyiz eşyaları kimin kişisel malıdır?
Bu makalede, boşanmada ev eşyaları ve çeyizin paylaşımını, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarını, ispat kurallarını ve çeyiz senedinin hukuki önemini kapsamlı bir şekilde inceleyeceğiz.
Çeyiz Nedir? Hukuki Tanımı ve Kapsamı
Çeyiz, Türk toplumunun köklü geleneklerinden biri olarak, evlilik birliği kurulurken kadının beraberinde getirdiği veya ona bu amaçla verilen eşyaları ifade eder. Hukuk sistemimizde çeyiz eşyaları, kural olarak kadının kişisel malı sayılmaktadır.
Çeyiz kapsamına genel olarak şu eşyalar girmektedir:
Beyaz Eşyalar: Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın, klima vb.
Mobilyalar: Yatak odası takımı, yemek odası takımı, oturma grubu, gardırop, sehpa vb.
Mutfak Eşyaları: Tencere seti, yemek takımı, çatal-bıçak takımı, küçük ev aletleri vb.
Tekstil Ürünleri: Yatak, yorgan, yastık, nevresim takımı, havlu, perde, halı vb.
Ziynet Eşyaları: Altın, bilezik, kolye, küpe, yüzük vb. takılar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2014/6715 E., 2014/14284 K. sayılı kararında, ülke gelenekleri gereği bir kadının evlenirken kişisel eşya, giysi ve mutfak gereçleri gibi çeyiz eşyalarını getirmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilmiş ve bu tür eşyaların varlığı karine olarak kabul edilmiştir.
Boşanmada Ev Eşyaları Kimde Kalır?
Boşanmada ev eşyalarının kime kalacağı, temel olarak eşyaların ne zaman ve kim tarafından edinildiğine bağlıdır. Bu noktada evlilik öncesi ve evlilik sonrası edinilen eşyalar arasında önemli bir ayrım yapılmaktadır.
Evlilik Öncesinde Alınan Ev Eşyaları
Evlilik birliği kurulmadan önce alınan ve ödemesi de evlilik öncesinde tamamlanan ev eşyaları, alan kişinin kişisel malı sayılır. Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesi uyarınca, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan mallar kişisel maldır.
Bu durumda diğer eş, evlilik birliğinin kurulmasından önce satın alınan çeyiz eşyaları üzerinde herhangi bir hak iddiasında bulunamaz. Çeyiz eşyalarını evlilik öncesi alan taraf, boşanma halinde bu eşyaları aynen geri alabilir.
Pratik Örnek: Ayşe, evlenmeden önce kendi birikimleriyle bir yatak odası takımı ve beyaz eşya seti almıştır. Ödemelerini de evlilikten önce tamamlamıştır. Boşanma halinde bu eşyalar Ayşe’nin kişisel malı olarak kabul edilecek ve kendisine iade edilecektir.
Evlilik Birliği İçinde Alınan Ev Eşyaları
Evlilik birliği kurulduktan sonra alınan ev eşyaları, taraflar arasındaki mal rejimine göre değerlendirilir. Eşler farklı bir mal rejimi seçmemişlerse, 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Bu rejimde evlilik süresince edinilen ev eşyaları, hangi eşin üzerine kayıtlı olursa olsun veya hangi eş tarafından alınırsa alınsın, edinilmiş mal kabul edilir. Boşanma halinde bu eşyaların değeri üzerinden eşler arasında eşit paylaşım yapılır.
Yargıtay kararlarına göre, evlilik birliği içinde edinilen ev eşyalarında eşlerin katılma rejimi gereğince eşit oranda hak sahibi olduğu kabul edilmektedir.
Evlilik Öncesi Alınan Ancak Ödemesi Evlilik İçinde Devam Eden Eşyalar
Ev eşyaları evlilik öncesinde alınmış olsa bile, taksitleri veya kredi ödemeleri evlilik süresince devam ediyorsa, durum karmaşıklaşır. Bu durumda Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre:
Evlilik öncesinde ödenen kısım için eşya, alan tarafın kişisel malı sayılır.
Evlilik süresince ödenen kısım için ise edinilmiş mal kabul edilir ve bu orana karşılık gelen değer üzerinden diğer eş de hak sahibi olur.
Akademik literatürde bu husus şöyle ifade edilmektedir: “Evlilik öncesi alınan bir eşyanın taksitleri evlilik içinde ödenmişse, edinilmiş mal lehine denkleştirme yapılması gerekecektir.”
Çeyiz Eşyaları Kimin Kişisel Malıdır?
Çeyiz eşyalarının hukuki niteliği konusunda Yargıtay’ın yerleşik içtihadı açıktır: Çeyiz eşyaları, kadının kişisel malıdır.
Çeyizin Kişisel Mal Niteliği
Evlilik birliği kurulurken çeyiz olarak verilen eşyalar, kimin tarafından alındığına bakılmaksızın kadının kişisel malı sayılmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2007/1324 E., 2008/1943 K. sayılı kararında, kadının evden kovulması veya anahtarlarının elinden alınması durumunda, evde kalan çeyiz eşyalarının tamamının kadına iadesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Çeyiz eşyalarının kişisel mal sayılmasının önemli sonuçları vardır:
Çeyiz eşyaları mal paylaşımına dahil edilmez.
Çeyiz eşyaları için her zaman iade talebinde bulunulabilir.
İade talebinde bulunmak için mal rejiminin sona ermesi (boşanma kararının kesinleşmesi) zorunlu değildir.
Eşyaların elden çıkarılmış olması durumunda bedelleri istenebilir.
Kadın Tarafının Ailesi Tarafından Alınan Çeyiz
Kadının ailesinin düğün hazırlığı sırasında aldığı beyaz eşya, mobilya ve diğer çeyiz kalemleri de kadının kişisel malı sayılır. Bu eşyaların bedelinin kadının ailesi tarafından karşılanmış olması, eşyaların kadına ait olduğu sonucunu değiştirmez.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2016/18101 E., 2018/7510 K. sayılı kararında, çeyiz senedinde yer alan eşyaların kadına ait olduğu ve boşanma halinde iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Çeyiz Senedinin Hukuki Önemi
Çeyiz senedi, ev eşyalarının aidiyetini belirlemede en güçlü delil olarak kabul edilmektedir. Evlilik başında veya sırasında düzenlenen bu belge, uyuşmazlık halinde kritik öneme sahiptir.
Çeyiz Senedinin Bağlayıcılığı
Altında kocanın imzası bulunan bir çeyiz senedi, içerisindeki eşyaların kocaya teslim edildiğini ispat eder. Bu durumda koca, söz konusu eşyaları kadına geri verdiğini ancak aynı nitelikte bir belge ile ispatlayabilir. Tanık beyanı, senedin aksini ispatta yeterli görülmemektedir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2010/8951 E., 2010/14306 K. sayılı kararında ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2016/5628 E., 2017/7755 K. sayılı kararında bu husus açıkça belirtilmiştir.
Çeyiz Senedinde Yer Alması Gereken Hususlar
Geçerli ve ispat gücü yüksek bir çeyiz senedinde şu unsurların bulunması önerilmektedir:
Tarafların (gelin ve damat) kimlik bilgileri
Çeyiz eşyalarının tek tek ve ayrıntılı listesi
Her eşyanın markası, modeli ve değeri
Eşyaların teslim tarihi
Ayrılık halinde aynen iade veya bedel ödeme taahhüdü
Her iki tarafın imzası
Mümkünse tanık imzaları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2016/18101 E., 2018/7510 K. sayılı kararında, çeyiz senedinde yer alan “ayrılık halinde aynen iade veya bedel ödeme” taahhüdünün taraflar için bağlayıcı olduğu belirtilmiştir.
Ziynet Eşyaları (Altınlar) Boşanmada Kime Kalır? (2024 Güncel İçtihat)
Düğünde takılan altın, bilezik, kolye ve diğer ziynet eşyaları, boşanmada en çok tartışılan konulardan biridir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024 yılı itibarıyla bu konuda köklü bir içtihat değişikliğine gitmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 04.04.2024 tarihli (E. 2023/5704, K. 2024/2402) ve 18.02.2025 tarihli (E. 2024/9259, K. 2025/1648) kararlarıyla değişen sosyo-ekonomik koşullar ve gelenekler dikkate alınarak yeni bir paylaşım sistemi benimsenmiştir.
Güncel İçtihada Göre Ziynet Eşyalarının Aidiyeti
Yeni içtihada göre ziynet eşyalarının aidiyeti şu hiyerarşiye göre belirlenmektedir:
1. Anlaşma Önceliği: Taraflar arasında ziynetlerin paylaşımı konusunda bir anlaşma varsa, öncelikle bu anlaşma uygulanır.
2. Örf ve Adet: Anlaşma yoksa, yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse paylaşım buna göre yapılır.
3. Kime Takıldığı İlkesi (Genel Kural): Anlaşma veya örf/adet yoksa:
- Kadına takılan/verilen ekonomik değerler kadına aittir.
- Erkeğe takılan/verilen ekonomik değerler erkeğe aittir.
4. Cinsiyete Özgü Olma İstisnası: Erkeğe veya kadına takılan takılar içinde, karşı cinse özgü (sadece kadının veya sadece erkeğin kullanabileceği) bir eşya varsa, bu eşya kime takılmış olursa olsun o cinse verilmiş sayılır.
Örnek: Erkeğe takılan bir bilezik, niteliği gereği kadına özgü ise kadına ait sayılır. Aksine, kadına takılan bir kol saati erkek kullanımına özgü ise erkeğe ait kabul edilir.
Pratik Uygulama Örnekleri
Kadına Özgü Takılar (Kim takarsa taksın kadına aittir):
- Bilezik
- Küpe
- Gerdanlık/Kolye
- Kadın yüzüğü
Erkeğe Özgü Takılar (Kim takarsa taksın erkeğe aittir):
- Kol düğmesi
- Erkek kol saati
- Erkek yüzüğü
Cinsiyete Özgü Olmayan Takılar (Kime takıldıysa ona aittir):
- Çeyrek altın
- Tam altın (Cumhuriyet altını, Reşat altını)
- Yarım altın
- Gram altın
- Para
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 18.03.2025 tarihli (E. 2024/10540) kararında, düğün görüntülerinde erkeğe takıldığı tespit edilen 31 adet çeyrek altının erkeğe ait olduğu kabul edilerek, kadının alacağından düşülmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Sandık/Torba Usulü ile Toplanan Takılar
Düğünde gelin veya damada takılmayıp ortak bir alanda (sandık, torba, kutu) toplanan takılarda şu kurallar uygulanır:
- Konulan eşya kadına özgü ise (bilezik, küpe vb.) kadına verilmiş sayılır.
- Konulan eşya erkeğe özgü ise erkeğe verilmiş sayılır.
- Her iki cinse de özgü olduğu belirlenen veya cinsiyet ayrımı olmayan takılar (çeyrek altın, para vb.) ortak kabul edilir ve taraflar arasında yarı yarıya paylaşılır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2023/8764 E., 2024/3825 K. sayılı kararında, düğünde gelin veya damada takılmayıp ortaya atılan altınların taraflar arasında yarı yarıya paylaşılması gerektiği belirtilmiştir.
Eski İçtihat İle Karşılaştırma
| Konu | Eski İçtihat (2024 Öncesi) | Güncel İçtihat (2024 Sonrası) |
|---|---|---|
| Genel Kural | Tüm takılar kadına aittir | Kime takıldıysa ona aittir |
| Erkeğe Takılan Çeyrek Altın | Kadına ait | Erkeğe ait |
| Erkeğe Takılan Bilezik | Kadına ait | Kadına ait (kadına özgü) |
| Ortaya Atılan Takılar | Kadına ait | Yarı yarıya paylaşım |
Ziynet Eşyalarının İade Edilmemek Üzere Verilmesi
Kadın, hür iradesi ile ziynet eşyalarını eşine iade etmiş (bağışlamış) ise artık geri isteme hakkı yoktur. Ancak bu durumun ispat yükü erkek üzerindedir. Erkek, altınların iade edilmemek üzere kendisine verildiğini ispatlamakla yükümlüdür.
Yargıtay’ın emsal kararında bu husus şöyle ifade edilmiştir:
“Evlilik sırasında kadına takılan ziynet eşyaları kim tarafından alınmış olursa olsun ona bağışlanmış sayılır ve artık onun kişisel malı niteliğini kazanır. Bu durumda ziynet eşyalarının iade edilmemek üzere erkeğe verildiğinin ispatlanması halinde erkek almış olduğu ziynet eşyalarını iadeden kurtulur… Bozdurulan ziynet eşyalarının rıza ile ve iade şartı olmaksızın verildiğini davalı erkek ispatlamak zorundadır.”
Tüp Bebek Tedavisi İçin Kullanılan Ziynet Eşyaları
Yargıtay kararlarına göre, tüp bebek tedavisi gibi aile ihtiyaçları için kullanılan ziynet eşyaları da kadının kişisel malı olmaya devam eder. Bu eşyaların iade edilmemek üzere erkeğe verildiği ispatlanamadığı sürece, erkek bunların bedelini kadına ödemekle yükümlüdür.
İspat Yükü ve İlkesel Kurallar
İçtihat değişikliği mülkiyetin kime ait olduğunu belirlese de, ziynet eşyalarının fiilen kimde olduğu ve harcanıp harcanmadığı konusundaki ispat kuralları geçerliliğini korumaktadır.
Kadının Zilyetliği Karinesi
Ziynet eşyaları (altın, takı vb.) rahatlıkla saklanabilen ve taşınabilen eşyalar olduğundan, hayatın olağan akışına göre bu eşyaların kadının üzerinde veya himayesinde olduğu kabul edilir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2023/1549 E., 2023/3448 K.).
İspat Yükümlülüğü
Kadın: Ziynetlerin elinden zorla alındığını, götürülmesine engel olunduğunu veya erkekte kaldığını iddia ediyorsa bunu ispatlamakla yükümlüdür.
Erkek: Ziynetlerin bozdurularak evlilik birliği içinde harcandığını iddia ediyorsa, bunun kadının rızasıyla ve “iade edilmemek üzere” verildiğini ispatlamak zorundadır. İspatlayamazsa iade ile yükümlüdür (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2016/6048 E., 2017/9135 K.).
Ev Eşyalarının Değeri Nasıl Hesaplanır?
Boşanmada ev eşyalarının bedelinin hesaplanması, belirli esaslara göre yapılmaktadır. Bu hesaplama, özellikle eşyaların aynen iadesinin mümkün olmadığı durumlarda önem kazanır.
Değerleme Kriterleri
Ev eşyaları, evlilik birliği içinde kullanılmış ve yıpratılmış olduğundan, doğrudan piyasadaki yeni fiyatına göre değerlendirilemez. Mahkeme tarafından atanan bilirkişi, şu unsurları göz önünde bulundurarak değer tespiti yapar:
Yıpranma payı: Kullanım süresi boyunca oluşan aşınma
Bozulma payı: Eşyanın işlevselliğindeki kayıp
Onarım ve tamirat payı: Bakım gerektiren durumlar
Eşyanın modeli ve yaşı: Güncellik durumu
Piyasa değeri: Benzer yeni eşyaların güncel fiyatı
İkinci el piyasa değeri: Kullanılmış eşya pazarındaki karşılığı
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2010/10574 E., 2011/1028 K. sayılı kararında, eşyaların bedeli hesaplanırken kullanım sürelerine göre yıpranma durumlarının dikkate alınarak uzman bilirkişilerce değer tespiti yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Değerleme Tarihi
Eşya alacağı davasında davacı sadece eşyanın bedelini istemişse, dava tarihindeki bedele hükmedilir. Karar tarihindeki değerin ödetilmesine hükmedilmez. Bu kural, Yargıtay’ın yerleşik içtihadıdır.
Ev Eşyalarının İspati Nasıl Yapılır?
Boşanmada ev eşyalarının paylaşımında en kritik konu, eşyaların kime ait olduğunun ispatıdır. Yargıtay kararlarına göre belirli ispat kuralları uygulanmaktadır.
İspat Yükümlülüğü
TMK m. 683 hükmündeki mülkiyet hakkı çerçevesinde, belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden eş, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2015/7966 E., 2015/18070 K. sayılı kararında bu husus açıkça belirtilmiştir.
Kullanılabilecek Deliller
Ev eşyalarının kime ait olduğu şu delillerle ispatlanabilir:
Çeyiz senedi: En güçlü delil
Fatura ve makbuzlar: Ödemeyi kimin yaptığını gösterir
Banka hesap hareketleri: Ödeme kaynağını ortaya koyar
Tanık beyanları: Çeyiz senedi yoksa kullanılabilir
Fotoğraf ve video kayıtları: Eşyaların varlığını ve taşınmasını gösterir
Güvenlik kamerası görüntüleri: Eşyaların kaçırılması iddiasında delil olabilir
İspat Edilemezse Ne Olur?
TMK m. 222 hükmüne göre, eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar, eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır. Ayrıca, bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Yemin Delili
Eşyaların kimde kaldığına dair somut delil bulunamadığı durumlarda, ispat yükü kendisinde olan tarafa iddiasını ispatlamak üzere karşı tarafa yemin teklif etme hakkı hatırlatılmalıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2013/9590 E., 2013/15443 K. sayılı kararında bu husus vurgulanmıştır.
Boşanma Davası Sürerken Evden Eşya Alınabilir mi?
Boşanma davası devam ederken ortak konutta bulunan kişisel eşyaların alınması mümkündür. Ancak bu sürecin doğru şekilde yürütülmesi önemlidir.
Mahkemeye Dilekçe Verilmesi
Ortak konuttan ayrılan eş, mahkemeye bir dilekçe vererek kişisel eşyalarının kendisine iadesini talep etmelidir. Mahkeme bu talebi yerinde gördüğü takdirde, kolluk kuvvetlerine yazı yazılarak kişisel eşyaların iadesi sağlanır.
Polisle Evden Eşya Alma Süreci
Mahkeme kararı alındıktan sonra kolluk kuvvetleri eşliğinde ortak konuta gidilir. Kişisel eşyaların alındığına dair bir tutanak tutulur ve mahkemeye sunulur. Bu süreç, olası uyuşmazlıkları önlemek açısından önemlidir.
Uyuşmazlık Konusu Eşyalar
Boşanma davası görülmekte iken kime ait olduğu hususunda şüphe veya uyuşmazlık olan eşyaların evden çıkarılması mümkün değildir. Bu tür eşyaların akıbeti, mal rejiminin tasfiyesi davasında belirlenecektir.
Ev Eşyalarının Kaçırılması Durumunda Ne Yapılır?
Boşanma sürecinde eşlerin birbirlerinden mal kaçırması, uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu durumun önlenmesi için alınabilecek tedbirler ve başvurulacak yollar vardır.
Ev Eşyalarının Tespiti Davası
Ev eşyalarının kaçırılmasının önlenebilmesi için ilk yapılması gereken, boşanma davası devam ederken “ev eşyalarının tespiti davası” açılmasıdır. Bu dava ile ortak konuttaki eşyaların listesi tespit edilir ve kaçırılması önlenir.
Suç Duyurusu
Ev eşyalarının kaçırılması eylemi hakkında suç duyurusunda da bulunulabilir. Bu durumda savcılık soruşturma başlatır ve gerekli deliller toplanır.
Tazminat Talebi
Eşyaların kaçırıldığı veya zarar verildiği ispat edilirse, kaçıran veya zarar veren taraf, eşyaların değeri üzerinden mal paylaşım kurallarına göre tazminat ödemekle yükümlü olur.
İspat Yükü
Eşyaların kaçırıldığının veya zarar verildiğinin ispatı, bu iddiayı ileri süren eş üzerindedir. Bu iddia; nakliye anında çekilen fotoğraf ve video kayıtları, tanık beyanları, güvenlik kamerası görüntüleri, mesajlaşma ekran görüntüleri gibi delillerle ispatlanabilir.
Anlaşmalı Boşanmada Ev Eşyaları ve Çeyiz
Anlaşmalı boşanmada eşler, ev eşyaları ve çeyizin paylaşımı konusunda serbestçe anlaşabilirler. Bu durum, çekişmeli boşanmaya göre önemli avantajlar sağlar.
Protokolde Düzenleme
Anlaşmalı boşanma protokolünde ev eşyalarının nasıl paylaşılacağı açıkça düzenlenebilir. Protokolde şu hususlara yer verilebilir:
Hangi eşyanın hangi tarafta kalacağı
Paylaşıma konu olmayacak eşyaların listesi
Ziynet eşyalarının durumu
Çeyiz eşyalarının iadesi veya tarafta bırakılması
Protokolün Bağlayıcılığı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2013/10932 E., 2013/13509 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, protokolde “eşyalar rızai olarak taksim edilmiştir, karşılıklı hak talebi yoktur” şeklinde bir hüküm varsa, bu tarafları bağlar ve sonradan eşya davası açılamaz.
Fiili Teslim Şartı
Bazı Yargıtay kararlarında, protokolde eşyaların paylaşıldığının yazılmasının, eşyaların fiilen teslim edildiği anlamına gelmeyeceği belirtilmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2011/4905 E., 2011/6619 K. sayılı kararına göre, kişisel eşyaların iadesinin her zaman istenebileceği kabul edilmektedir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Ev eşyaları, çeyiz ve ziynet eşyalarının iadesine ilişkin davalar, aile hukuku kapsamında kaldığından Aile Mahkemelerinde görülür. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2014/20712 E., 2015/16656 K. sayılı kararında bu husus açıkça belirtilmiştir.
Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme belirlenirken şu kurallar uygulanır:
Boşanma davası devam ediyorsa, boşanma davasının görüldüğü mahkeme yetkilidir.
Boşanma kesinleşmişse, davalının ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Zamanaşımı Süresi
Kişisel mal niteliğindeki çeyiz eşyalarının iadesi için herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Kişisel eşyalar her zaman talep edilebilir.
Ancak mal rejiminin tasfiyesi davası kapsamında talep edilen ev eşyaları için, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
1. Boşanırken ev eşyaları kimde kalır?
Ev eşyalarının kime kalacağı, eşyaların ne zaman ve kim tarafından alındığına bağlıdır. Evlilik öncesi alınan ve ödemesi tamamlanan eşyalar alan kişinin kişisel malıdır. Evlilik birliği içinde alınan eşyalar ise edinilmiş mal sayılır ve eşler arasında eşit paylaşıma tabidir. Çeyiz olarak getirilen eşyalar kadının kişisel malı kabul edilir.
2. Çeyiz eşyaları mal paylaşımına dahil mi?
Hayır. Çeyiz eşyaları kadının kişisel malı sayıldığından mal paylaşımına dahil edilmez. Boşanma halinde çeyiz eşyalarının aynen iadesi talep edilebilir; aynen iade mümkün değilse bedeli istenebilir.
3. Düğünde takılan altınlar kime aittir? (2024 Güncel İçtihat)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024 yılındaki içtihat değişikliğine göre, aksine bir anlaşma veya yerel örf-adet yoksa, kime takıldıysa ona aittir. Ancak bilezik, küpe, gerdanlık gibi kadına özgü takılar erkeğe takılsa dahi kadına; kol düğmesi, erkek kol saati gibi erkeğe özgü takılar kadına takılsa dahi erkeğe aittir. Çeyrek altın, tam altın, para gibi cinsiyete özgü olmayan takılar ise kime takıldıysa ona aittir.
4. Ortaya atılan (sandık/torbaya konulan) takılar kime aittir?
Güncel Yargıtay içtihadına göre, düğünde gelin veya damada takılmayıp sandık veya torbaya konulan takılardan kadına özgü olanlar (bilezik, küpe vb.) kadına, erkeğe özgü olanlar erkeğe aittir. Cinsiyete özgü olmayan takılar (çeyrek altın, para vb.) ise taraflar arasında yarı yarıya paylaşılır.
5. Çeyiz senedi olmazsa eşyalar nasıl ispat edilir?
Çeyiz senedi yoksa eşyaların kime ait olduğu; fatura, makbuz, banka hesap hareketleri, tanık beyanları, fotoğraf ve video kayıtları gibi delillerle ispatlanabilir. İspat edilemezse eşyalar paylı mülkiyette kabul edilir.
6. Evlilik öncesi alınan ama taksitleri evlilik İçinde ödenen eşyalar kimin?
Bu durumda karma bir değerlendirme yapılır. Evlilik öncesi ödenen kısım için eşya kişisel mal, evlilik içinde ödenen kısım için edinilmiş mal kabul edilir. Evlilik içinde ödenen orana karşılık gelen değer üzerinden diğer eş de hak sahibi olur.
7. Boşanma davası sürerken evden eşya alabilir miyim?
Evet, kişisel eşyalarınızı alabilirsiniz. Bunun için mahkemeye dilekçe vererek talepte bulunmanız gerekir. Mahkeme kararı ile kolluk kuvvetleri eşliğinde eşyalarınızı alabilirsiniz. Ancak uyuşmazlık konusu eşyalar, mahkeme kararı kesinleşene kadar alınamaz.
8. Eşim ev eşyalarını kaçırdı, ne yapabilirim?
Ev eşyalarının tespiti davası açarak kaçırılan eşyaları tespit ettirebilirsiniz. Ayrıca suç duyurusunda bulunabilir ve eşyaların değeri kadar tazminat talep edebilirsiniz. İspat için fotoğraf, video, tanık beyanı, güvenlik kamerası görüntüleri gibi deliller kullanılabilir.
9. Beyaz eşya ve mobilyalar boşanmada nasıl paylaşılır?
Bu eşyalar çeyiz olarak kadın tarafından getirilmişse kadının kişisel malıdır ve paylaşıma dahil edilmez. Evlilik birliği içinde alınmışsa edinilmiş mal olarak değerlendirilir ve eşler arasında eşit paylaşıma tabidir.
10. Ev eşyalarının değeri nasıl belirlenir?
Mahkeme tarafından atanan bilirkişi, eşyaların yıpranma payı, bozulma durumu, modeli, yaşı ve ikinci el piyasa değerini dikkate alarak değer tespiti yapar. Eşyaların kullanılmış olması nedeniyle yeni fiyatı üzerinden değerlendirme yapılmaz.
11. Anlaşmalı boşanmada ev eşyaları konusunda serbestçe anlaşabilir miyiz?
Evet. Anlaşmalı boşanma protokolünde ev eşyalarının paylaşımı serbestçe düzenlenebilir. Protokolde hangi eşyanın kime kalacağı açıkça belirtilmeli ve taraflar bu düzenlemeyi kabul etmelidir. Protokol onaylandığında tarafları bağlar.
12. Erkeğe takılan çeyrek altınlar artık kadına mı ait?
Hayır. 2024 yılındaki içtihat değişikliğine göre, çeyrek altın cinsiyete özgü bir takı olmadığından kime takıldıysa ona aittir. Yani erkeğe takılan çeyrek altınlar artık erkeğe aittir. Ancak erkeğe takılan bilezik gibi kadına özgü takılar yine kadına aittir.
Sonuç ve Değerlendirme
Boşanmada ev eşyaları ve çeyizin paylaşımı, tarafların haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Temel kurallar şu şekilde özetlenebilir:
Çeyiz eşyaları (beyaz eşya, mobilya, mutfak eşyaları, tekstil ürünleri), kimin tarafından alındığına bakılmaksızın kadının kişisel malı sayılır ve mal paylaşımına dahil edilmez.
Ziynet eşyaları (düğün takıları, altınlar) konusunda 2024 yılında Yargıtay içtihat değişikliğine gitmiştir. Güncel uygulamaya göre:
- Aksine anlaşma veya örf-adet yoksa, kime takıldıysa ona aittir.
- Kadına özgü takılar (bilezik, küpe, gerdanlık vb.) erkeğe takılsa bile kadına aittir.
- Erkeğe özgü takılar (kol düğmesi, erkek saati vb.) kadına takılsa bile erkeğe aittir.
- Ortaya atılan/sandığa konulan cinsiyete özgü olmayan takılar (çeyrek altın, para vb.) yarı yarıya paylaşılır.
Evlilik birliği içinde alınan ve çeyiz kapsamında olmayan ev eşyaları, edinilmiş mal sayılır ve eşler arasında eşit paylaşıma tabidir.
Çeyiz senedi, eşyaların aidiyetini ispatlamada en güçlü delildir; evlilik öncesi mutlaka düzenlenmelidir.
Eşyaların kime ait olduğu ispat edilemezse, paylı mülkiyet kabul edilir.
Boşanma sürecinde ev eşyaları ve çeyiz konusunda hak kaybına uğramamak için, sürecin başından itibaren alanında uzman bir aile hukuku avukatından danışmanlık alınması önerilmektedir. Özellikle çeyiz senedi bulunmayan durumlarda delillerin toplanması ve ispat sürecinin doğru yürütülmesi kritik öneme sahiptir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 220, 222, 226, 250, 683)
Yargıtay Kararları
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2007/1324 E., 2008/1943 K.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/284 E., 2023/6063 K.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/5704 E., 2024/2402 K., T. 04.04.2024 (İçtihat Değişikliği)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2023/8764 E., 2024/3825 K., T. 23.05.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/2505 E., 2024/8382 K.
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/9259 E., 2025/1648 K., T. 18.02.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/10540 E., 2025/2844 K., T. 18.03.2025
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2013/9590 E., 2013/15443 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2013/10932 E., 2013/13509 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2014/6715 E., 2014/14284 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2014/20712 E., 2015/16656 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/4733 E., 2017/14741 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/5628 E., 2017/7755 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/6048 E., 2017/9135 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/18101 E., 2018/7510 K.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2023/1549 E., 2023/3448 K.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2010/8951 E., 2010/14306 K.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2010/10574 E., 2011/1028 K.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2011/4905 E., 2011/6619 K.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2012/7081 E., 2012/11441 K.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2012/8963 E., 2012/17239 K.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2015/7966 E., 2015/18070 K.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/1942 E., 2021/297 K., T. 18.03.2021
Akademik Kaynaklar
- Aksoy, Burak: “Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi”, 2021
- Arık, Özge: “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesinde Artık Değer ve Hesaplanması”, 2020
- Canbaz, Elvan Bağ: “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağının Hesaplanması”, 2025
- Demir, Süleyman Semih: “Edinilmiş Mallar”, 2025
- Ekici, Sevilay: “Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay Kararlarına Göre Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi”, 2023
- Gök, Sevda: “Yargıtay Kararları Işığında Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı”, 2020
- Hoşbaş, Ilayda: “Türk Hukukunda Anlaşmalı Boşanma”, 2024
- Kuzucu, Mustafa: “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Kişisel Mallar”, 2019
- Özyürek, Mehmet: “Evlilik Birliğinde Ziynet Eşyasının Bağışlama ve Tüketim Ödüncüne Konu Edilmesi”, 2020
- Sahin, Ertuğrul: “Nişanın Sona Ermesinin Hukuki Sonuçları”, 2016
- Varol, Begüm Gülberk: “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Kişisel Mallar”, 2022
- Yardımcı Çınar, Yelda: “Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Ölümle Sonlanması Halinde Terekenin Tasfiyesi ve Sağ Kalan Eşin Talepleri”, 2020
- Yargıç, Zeynep: “Türk Hukuku’nda Anlaşmalı Boşanma Davası ve Hukuki Sonuçları”, 2020
