Yardım Nafakası Ne Zaman Kesilir? Sona Erme ve Kaldırılma Şartları (2026)

Yardım nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 364. maddesi kapsamında düzenlenen ve yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy ve kardeşlere ödenen bir nafaka türüdür. Peki bu nafaka ne zaman sona erer? Hangi hallerde kendiliğinden kesilir, hangi durumlarda mahkeme kararı gerekir?

Yardım Nafakası Nedir?

Yardım nafakası, TMK m. 364 uyarınca herkesin “yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan” üstsoyu, altsoyu ve kardeşlerine ödemekle yükümlü olduğu bir nafaka türüdür. İştirak nafakasından farklı olarak, yardım nafakası yalnızca ergin (reşit) kişiler için söz konusu olup, karşılıklılık esasına dayanır.

Yardım nafakasının en sık karşılaşılan türü, eğitimine devam eden ergin çocuğa anne veya baba tarafından ödenen nafakadır. TMK m. 328/2 hükmüne göre çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.

Yardım Nafakası Ne Zaman Sona Erer?

Yardım nafakasının sona ermesi iki farklı şekilde gerçekleşir: kendiliğinden (infisah ile) sona erme ve mahkeme kararıyla kaldırılma. Bu ayrımı doğru anlamak, hak kayıplarını önlemek açısından kritik öneme sahiptir.

Kendiliğinden Sona Erme Halleri

Bazı hukuki olayların gerçekleşmesiyle yardım nafakası, herhangi bir mahkeme kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer:

1. Taraflardan Birinin Ölümü

Yardım nafakası, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan mirasçılara intikal etmez. Nafaka alacaklısının veya borçlusunun ölmesiyle nafaka yükümlülüğü kendiliğinden sona erer (Yargıtay 3. HD, 2019/1181).

“Yardım nafakası nafaka alacaklısı veyahut borçlusunun ölmesi ile kendiliğinden sona erer. Nafakanın sona ermesi için mahkemeye başvurulmasına gerek bulunmamaktadır.” (Hilal Nur Güncan, 2019)

2. Nafaka Alacaklısının Evlenmesi

Nafaka alacaklısının evlenmesi durumunda, bakım yükümlülüğü öncelikli olarak yeni eşe geçer. Bu nedenle yardım nafakası kendiliğinden sona erer.

“Bakım nafakası yardım nafakasından önce geldiği için, bakım nafakası istenebilecek hal varken yardım nafakası talep edilemez.” (Neslihan Ulusoy, 2019)

3. Evlatlık İlişkisinin Sona Ermesi

Evlatlık ilişkisinin mahkeme kararıyla sona ermesi durumunda, bu ilişkiden doğan nafaka yükümlülüğü de kendiliğinden ortadan kalkar.

Mahkeme Kararıyla Kaldırılma Halleri

Aşağıdaki durumlarda nafakanın kesilmesi için dava açılması ve mahkeme kararı alınması zorunludur:

1. Nafaka Alacaklısının Yoksulluğunun Ortadan Kalkması

Nafaka alacaklısının mali durumunun düzelmesi ve yoksulluktan kurtulması halinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır (Yargıtay 3. HD, 2015/1323).

“Nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması veyahut nafaka yükümlüsünün nafaka ödeme gücünü kaybetmesi hallerinde nafakanın sona erebilmesi için mahkeme kararı şarttır.” (Handenur Emik, 2023)

2. Nafaka Borçlusunun Ödeme Gücünü Kaybetmesi

Nafaka yükümlüsünün mali durumunun kötüleşmesi ve ödeme gücünü yitirmesi halinde nafakanın kaldırılması için dava açılması gerekir (Yargıtay 3. HD, 2010/17346).

3. Kardeşler Arası Nafakada “Refah” Halinin Sona Ermesi

Kardeşlerin nafaka yükümlülüğü TMK m. 364/2 uyarınca “refah içinde bulunmalarına” bağlıdır. Kardeşin refah halinin sona ermesi durumunda mahkemeden nafakanın kaldırılması talep edilebilir.

“Kardeşlerin yardım nafakasından sorumlu tutulabilmesi için kanunun ayrıca aradığı refah halinde bulunma şartı ortadan kalktığında, mahkemeden yardım nafakasının kaldırılması talep edilebilir.” (Neslihan Ulusoy, 2019)

4. Evlilik Dışı Birlikte Yaşama

Nafaka alacaklısının evlenmeksizin başka biriyle birlikte yaşaması ve geçiminin bu kişi tarafından sağlanması halinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

“Evlenmeksizin birlikte yaşama halinde yardım nafakası mahkeme kararıyla sona erer. Evlilik dışı yaşadığı kişi tarafından geçiminin sağlandığı kabul edilir.” (Çiğdem Batur, 2020)

Çocuğa Verilen Yardım Nafakası Ne Zaman Kesilir?

Çocuklara ödenen nafakanın sona ermesi, nafakanın türüne göre farklılık gösterir. Bu konuda iştirak nafakası ve yardım nafakası ayrımını doğru yapmak büyük önem taşır.

İştirak Nafakası ve Yardım Nafakası Farkı

18 Yaşın Dolmasıyla İştirak Nafakasının Sona Ermesi

İştirak nafakası, çocuğun ergin (reşit) olduğu tarihte kanunen kendiliğinden sona erer. Bunun için ayrıca bir mahkeme kararına gerek yoktur (Yargıtay 12. HD, 2018/3722).

“4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 328/1. maddesine göre ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Küçük reşit olduktan sonra iştirak nafakası kanun gereği kendiliğinden sona ereceğinden, hükümde ayrıca belirtilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.” (Yargıtay 3. HD, 2004/2859)

Eğitim Devam Ediyorsa Ne Olur?

Çocuk 18 yaşını doldurduğunda iştirak nafakası otomatik olarak sona erer. Ancak eğitim devam ediyorsa, iştirak nafakası kendiliğinden yardım nafakasına dönüşmez. Ergin çocuğun yeni bir dava açarak yardım nafakası talep etmesi gerekir (Yargıtay 3. HD, 2011/21212).

“Ergin olan çocuğun eğitimine devam etmesi amacıyla verilen nafaka, iştirak nafakası değil, yardım nafakasıdır. Eğitimine devam eden ergin çocuğun yapması gereken, iştirak nafakasının sona erdiği tarih olan erginlik tarihinden itibaren dava açarak yardım nafakası talebinde bulunmaktır.” (Serhat Dolu, 2010)

Eğitim Nafakasının Kesilme Halleri

Eğitim sebebiyle bağlanan yardım nafakası aşağıdaki hallerde sona erer:

1. Eğitimin Tamamlanması

Yardım nafakasının temel sona erme noktası, çocuğun eğitim hayatının bitmesidir. Ancak Yargıtay, “eğitimin sona ermesi” kavramını geniş yorumlamaktadır.

Önemli: Üniversiteden mezun olmak tek başına eğitimin bittiği anlamına gelmez. Çocuğun meslek edinebilmek için katıldığı yabancı dil kursu, KPSS kursu, sertifika programları ve staj gibi faaliyetler eğitimin devamı sayılır ve bu süreçte yardım nafakası yükümlülüğü devam eder (Yargıtay HGK, 2018/904).

2. İşe Başlama ve Ekonomik Bağımsızlık

Yardım nafakası alan çocuğun düzenli bir işe girmesi, çalışmaya başlaması veya kendi geçimini sağlayacak gelire sahip olması durumunda nafaka kesilir (Yargıtay 3. HD, 2015/1323).

“Sigortalı bir işte çalışıyor olmanız ve dört yıllık lisans programını bitirmiş olmanız nedeni ile nafakanın kesilmesi olasıdır.” (Yargıtay 3. HD, 2005/9066)

3. Askerlik

Çocuğun askere gitmesi durumunda bakım yükümlülüğü sona erdiğinden, askerlik tarihi itibarıyla nafakanın kaldırılması gerekir (Yargıtay 3. HD, 2010/15876).

4. Evlenme

Yardım nafakası alan çocuğun evlenmesi, nafakanın kaldırılması için geçerli bir sebeptir. Evlenme ile birlikte bakım yükümlülüğü eşe geçer (Yargıtay 3. HD, 2010/9613).

Yardım Nafakası Kendiliğinden Kalkar mı?

Bu soru pratikte en çok karşılaşılan sorulardan biridir. Cevap, duruma göre değişir:

Kendiliğinden kalkan haller:

• Taraflardan birinin ölümü
• Nafaka alacaklısının evlenmesi
• Evlatlık ilişkisinin sona ermesi

Mahkeme kararı gerektiren haller:

• Yoksulluğun ortadan kalkması
• Eğitimin bitmesi
• İşe başlama
• Askerlik
• Nafaka borçlusunun ödeme gücünü kaybetmesi

Kritik Fark: İştirak nafakası 18 yaş ile kendiliğinden sona ererken, yardım nafakası için kural olarak mahkeme kararı gerekir.

Nafakanın Kesilmesine Engel Olmayan Durumlar

Yargıtay kararlarına göre bazı durumlar yardım nafakasının kesilmesini gerektirmez:

1. Aile Bağlarının Zayıflaması veya Kötü Muamele

Çocuğun babasına karşı kötü davranışları, hakaret etmesi, aile bağlarının kopması veya hatta mirastan ıskat sebepleri dahi yardım nafakasının kesilmesine gerekçe oluşturmaz.

“Çocuğun babasını dövmesi, hakaret etmesi, aile bağlarının kopması dahi yardım nafakasının kesilmesine gerekçe oluşturmaz. Ahlaki durumun kötülüğü veya kişisel ilişkilerin bozuk olması yardım nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.” (Yargıtay 3. HD, 2010/2231)

2. Kısmi Gelir veya Devlet Yardımı Alınması

Çocuğun asgari ücretin altında bir gelirinin olması veya devletten engelli bakım parası alması, nafakanın tamamen kaldırılmasını gerektirmez. Ancak hakkaniyet ölçüsünde indirim sebebi olabilir (Yargıtay 3. HD, 2010/13488).

3. Örgün Eğitimin Bitmesi (Açık Öğretim Devam Ediyorsa)

Örgün eğitimin bitmesi şartların değiştiği anlamına gelse de, çocuk açık öğretime devam ediyorsa veya iş bulamamışsa nafaka hemen kesilmeyebilir. Ancak miktarında indirim yapılabilir (Yargıtay 3. HD, 2011/21212).

Yardım Nafakasının Kaldırılması Davası

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Yardım nafakasının kaldırılması davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu sıfatla davayı görür.

Yetkili mahkeme ise taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Davacı, kendi yerleşim yerinde veya davalının yerleşim yerinde dava açabilir.

Kaldırma Kararının Geçerlilik Tarihi

Nafakanın kaldırılmasına karar verildiğinde, bu karar hükmün verildiği tarihten değil, davanın açıldığı tarihten itibaren geçerli olur. Çünkü nafaka davaları kanundan doğan bir alacağın tespiti niteliğindedir (Yargıtay 2. HD, 2023/9912).

İspat Yükü

• Nafaka alacaklısı: Yoksulluk durumunu ve hısımlık bağını ispat etmelidir.
• Nafaka borçlusu: Mali durumunun nafaka ödemeye imkan vermediğini veya nafakanın kesilmesini gerektiren koşulların oluştuğunu ispat etmelidir.

Yardım Nafakasının Artırılması ve Azaltılması

TMK m. 365/2 uyarınca, hakim nafaka miktarını belirlerken tarafların mali durumlarındaki değişikliği göz önünde bulundurur. Koşulların değişmesi halinde nafaka miktarı artırılabilir veya azaltılabilir.

Artırılma Sebepleri

• Enflasyon ve hayat pahalılığı
• Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının artması (eğitim masrafları, sağlık giderleri vb.)
• Nafaka borçlusunun gelirinin artması

Azaltılma Sebepleri

• Nafaka borçlusunun mali durumunun kötüleşmesi
• Nafaka alacaklısının kısmen gelir elde etmeye başlaması
• Nafaka borçlusunun bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısının artması

Özet Tablo: Yardım Nafakasının Sona Erme Halleri

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Çocuğa yardım nafakası ne zaman kesilir?

Çocuğa ödenen yardım nafakası, eğitimin tamamlanması, sigortalı işe başlama, evlenme veya askerlik gibi hallerde kesilir. Ancak kesilmesi için nafaka yükümlüsünün dava açması gerekir.

Yardım nafakası hangi hallerde kesilir?

Yardım nafakası; nafaka alacaklısının ölümü veya evlenmesiyle kendiliğinden, yoksulluğun ortadan kalkması, işe başlama veya eğitimin bitmesiyle mahkeme kararıyla kesilir.

Çocuğa verilen nafaka ne zaman biter?

İştirak nafakası çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla otomatik olarak biter. Eğitim devam ediyorsa açılan yardım nafakası davası ile nafaka sürdürülebilir ve bu nafaka eğitim bitene kadar devam eder.

Yardım nafakası kendiliğinden kalkar mı?

Evet, sadece belirli hallerde: taraflardan birinin ölümü, nafaka alacaklısının evlenmesi veya evlatlık ilişkisinin sona ermesi. Diğer tüm hallerde mahkeme kararı gerekir.

Yardım nafakası ne zamana kadar ödenir?

Yardım nafakası, koşulları devam ettiği sürece (yoksulluk, eğitimin sürmesi vb.) ödenir. Yaş sınırı yoktur. 25 yaşındaki üniversite öğrencisi de 30 yaşındaki yoksul çocuk da yardım nafakası talep edebilir.

Üniversite bittikten sonra nafaka kesilir mi?

Kural olarak evet. Ancak KPSS kursu, staj, yabancı dil eğitimi gibi meslek edinmeye yönelik faaliyetler devam ediyorsa nafaka sürebilir. Somut olaya göre değerlendirilir.

Nafaka borçlusu öldüğünde ne olur?

Nafaka yükümlülüğü kişiye bağlı olduğundan, nafaka borçlusunun ölümüyle kendiliğinden sona erer. Mirasçılara geçmez. Ancak ölüm tarihine kadar birikmiş nafaka borçları terekeye dahil olur.

Reşit çocuk nafaka davası açabilir mi?

Evet. Ergin (reşit) olan çocuk, eğitimi devam ediyorsa veya yoksulluk içindeyse bizzat kendi adına yardım nafakası davası açabilir. Anne veya baba onun adına dava açamaz.

Nafaka kaldırma davası ne kadar sürer?

Aile mahkemelerindeki yoğunluğa göre değişmekle birlikte, ortalama 3-6 ay sürebilir. Tarafların delil sunumu, tanık dinlenmesi gibi faktörler süreyi etkiler.

İşe başlayan çocuğun nafakası otomatik kesilir mi?

Hayır. İşe başlama nafakanın kesilmesi için yeterli bir sebep olsa da, bunun için nafaka yükümlüsünün dava açması ve mahkemenin kaldırma kararı vermesi gerekir.

Kardeşten alınan yardım nafakası ne zaman biter?

Kardeşin “refah” halinin sona ermesiyle nafaka yükümlülüğü ortadan kalkar. Ancak bunun tespiti için mahkeme kararı gerekir.

Nafaka alacaklısı çalışabilecek durumda olduğu halde çalışmıyorsa nafaka kesilir mi?

Yargıtay’a göre “çalışabilir yaş, sağlık ve güce sahip olmak” tek başına nafakanın kesilmesi için yeterli değildir. Somut olarak iş bulunarak çalışılması ve gelir elde edilmesi gerekir.

Sonuç

Yardım nafakasının ne zaman sona ereceği, nafakanın türüne ve somut olayın koşullarına göre değişmektedir. Genel kural olarak yardım nafakasının kaldırılması için mahkeme kararı gerekir. Ancak tarafların ölümü ve nafaka alacaklısının evlenmesi hallerinde nafaka kendiliğinden sona erer.

Çocuklara ödenen nafaka açısından ise iştirak nafakası 18 yaş ile otomatik olarak biterken, eğitim için ödenen yardım nafakası ancak eğitimin sona ermesi, işe başlama veya evlenme gibi hallerde ve mahkeme kararıyla kesilir.

Nafaka uyuşmazlıklarında hak kaybı yaşamamak için uzman bir aile hukuku avukatından hukuki destek almanız önerilir.

Kaynakça

Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 328, m. 364-366

Yargıtay Kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/904, K. 2019/1181, T. 14.11.2019
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/9912, K. 2024/339, T. 17.01.2024
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/1323, K. 2015/9701, T. 28.05.2015
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2011/21212, K. 2012/2405, T. 06.02.2012
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/15876, K. 2010/17147, T. 21.10.2010
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/9613, K. 2010/13974, T. 13.09.2010
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/2231, K. 2010/3076, T. 25.02.2010
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/13488, K. 2010/16725, T. 18.10.2010
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2004/2886, K. 2004/2859, T. 29.03.2004
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/3722, K. 2018/8801, T. 27.09.2018

Akademik Kaynaklar

• Emik, Handenur (2023). Türk Hukukunda Yoksulluk Nafakası, Benzer Kurumlarla İlişkisi ve Uygulamada Karşılaşılan Birtakım Problemlere Eleştirel ve Çözümsel Yaklaşım.
• Güncan, Hilal Nur (2019). Türk Hukukunda Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası.
• Ulusoy, Neslihan (2019). Türk Medeni Hukukunda Nafakalar.
• Batur, Çiğdem (2020). Türk Medeni Kanunu’nda İştirak ve Yardım Nafakası.
• Dolu, Serhat (2010). İştirak Nafakası.
• Güzel, Samet (2023). Eğitim Nafakası.
• Ünlüsoy Tek, Sultan (2022). Boşanmanın Mali Sonuçları ve Yoksulluk Nafakası.
• Fırtına, Esra (2019). Boşanmanın Mali Sonuçları ve Yoksulluk Nafakası.
• Şahin, Beyza Güler (2024). Yargı Kararları Işığında Velâyete İlişkin Davalar.