Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri, hangi malların paylaşıma dahil edileceği ve hangilerinin paylaşılmayacağıdır. Mal rejiminin tasfiyesinde “edinilmiş mallar” eşler arasında paylaşılırken, “kişisel mallar” paylaşım dışında tutulur ve hangi eşe aitse o eşte kalır.
Bu rehberde, boşanmada paylaşılmayan malların tam listesini, Yargıtay’ın güncel kararları ve akademik literatür ışığında kapsamlı şekilde ele alacağız. Özellikle miras, bağış, evlilik öncesi mallar, ziynet eşyaları ve kişisel malların yerine geçen değerler gibi kritik konulara açıklık getireceğiz.
Kişisel Mal Nedir?
Kişisel mallar, evlilik birliğine değil, doğrudan sahibi olan eşe ait olan mallardır. Bu mallar, mal rejiminin tasfiyesi sırasında paylaşıma konu edilmez.
Merve Sümeyye Bulut (2024): “Yalnızca sahibi olan eşe ait bulunan ve evlilik birliğine mal edilemeyen mallar kişisel mal olarak tanımlanmaktadır. Kişisel mallar, mal paylaşımının konusu değildir.”
TMK m. 220 hükmü, hangi malların kişisel mal sayılacağını açıkça düzenlemiştir. Bu mallar, boşanma halinde diğer eşe pay verilmeksizin asıl sahibinde kalır.
Boşanmada Paylaşılmayan Mallar Listesi
TMK m. 220 uyarınca kanun gereği kişisel mal sayılan ve boşanmada paylaşılmayan mallar şunlardır:
| Kişisel Mal Türü | Yasal Dayanak |
|---|---|
| Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar | TMK m. 220/b.1 |
| Mal rejiminin başlangıcında (evlilik öncesi) eşlerden birine ait mallar | TMK m. 220/b.2 |
| Miras yoluyla edinilen mallar | TMK m. 220/b.2 |
| Karşılıksız kazanma (bağış, hediye) yoluyla edinilen mallar | TMK m. 220/b.2 |
| Manevi tazminat alacakları | TMK m. 220/b.3 |
| Kişisel mallar yerine geçen değerler (ikame mallar) | TMK m. 220/b.4 |
1. Evlilik Öncesi Edinilen Mallar
Eşlerin evlilik birliği kurulmadan önce sahip oldukları tüm malvarlığı değerleri kişisel maldır ve boşanmada paylaşılmaz.
Femida Bayramova (2023): “Eşlerin kişisel eşyaları, evlilikten önce edinilen tüm mallar eşlerin kişisel malvarlığını oluşturmaktadır. Kişisel mallar, mal paylaşımının konusu değildir.”
Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK, 2020/458 E., 2021/889 K.: Evlilik birliği kurulmadan veya edinilmiş mallara katılma rejimi (01.01.2002) yürürlüğe girmeden önce sahip olunan varlıkların kişisel mal olduğu belirtilmiştir.
Yargıtay 8. HD, 2010/202 E., 2010/3072 K.: Evlilik öncesi edinilen taşınmazların paylaşım dışı tutulması gerektiği vurgulanmıştır.
Özel Durum: Evlilik Öncesi Şirket Hisseleri
Evlilik öncesi kurulan bir şirketteki hisseler kişisel maldır. Ancak bu hisselerin evlilik süresince elde edilen gelirleri (kâr payı, temettü) aksine bir sözleşme yapılmadıkça edinilmiş mal sayılır.
Yargıtay HGK, 2019/805 E., 2022/123 K.: Evlilik öncesi şirket hisselerinin kişisel mal olduğu, ancak evlilik süresince elde edilen kâr paylarının edinilmiş mal sayılacağı belirtilmiştir.
2. Miras Yoluyla Edinilen Mallar
Eşlerden birine evlilik süresince miras yoluyla intikal eden her türlü mal (taşınmaz, para, hisse vb.) kişisel maldır ve paylaşılmaz.
Burak Aksoy (2021): “Eşlerin miras bırakanlarının terekesinden kendi malvarlıklarına intikal eden mallar, paylaşıma tabi tutulmaz. Kendisine miras intikal eden eşin yasal veya atanmış mirasçı olması bakımından bir farklılık bulunmamaktadır.”
Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. HD, 2014/6404 E., 2015/10057 K.: Miras yoluyla intikal eden bir taşınmazın kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile bağımsız bölümlere dönüşmesi durumunda, bu bölümlerin de kişisel mal sayılacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, 2023/2030 E., 2024/1099 K.: Miras payının kardeşler arasında taksim edilmesi sonucu elde edilen değerlerin de paylaşım dışı olduğu vurgulanmıştır.
Özel Durum: İvazlı (Karşılıklı) Miras Sözleşmeleri
Eğer miras bir karşılık (ivaz) ödenerek kazanılmışsa, bu karşılığın hangi mal grubundan ödendiği önem kazanır.
Hilal Demirel Hazan (2019): “İvaz kişisel mallardan karşılandı ise kişisel mal; edinilmiş mallardan karşılandı ise edinilmiş mal sayılacaktır.”
Miras Kalan Malın Geliri Paylaşılır mı?
Evet. Miras kalan malın kendisi kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak bu malın evlilik süresince elde edilen gelirleri (kira, faiz vb.) edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma tabidir.
3. Bağış ve Karşılıksız Kazandırmalar
Bir eşin üçüncü kişilerden veya diğer eşten karşılıksız olarak (bağış, hediye vb.) elde ettiği mallar kişisel maldır.
Sevda Gök (2020): “Karşılıksız kazanılan mallara en klasik örnek olarak bağışlamayla kazanılan mallar verilebilir. Bağışlamanın aile dışında bir üçüncü kişi tarafından gerçekleştirilmesinin malın kişisel mal sayılmasında bir etkisi yoktur.”
Bağış Sayılan Durumlar
- Düğünde takılan ziynet eşyaları
- Anne-babadan yapılan para transferleri
- Aile büyüklerinden devralınan taşınmazlar
- Piyangodan, çekilişlerden kazanılan paralar
- Spor toto, sayısal loto ikramiyeleri
Aile İçi Temlikler: Satış Gösterilse Bile Bağış Sayılır
Anne veya baba gibi yakınlar tarafından eşlerden birine yapılan devirler, tapuda “satış” gibi gösterilse dahi hayatın olağan akışı gereği “bağış” kabul edilir.
Yargıtay 2. HD, 2023/8419 E., 2023/6146 K.: Anne-babadan yapılan devrin, tapuda satış gösterilmesine rağmen bağış niteliğinde olduğu ve paylaşım dışı tutulması gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, 2022/4082 E., 2023/3217 K.: Aile içi temlikin karşılıksız kazandırma kabul edileceği vurgulanmıştır.
4. Ziynet Eşyaları (Düğün Takıları)
Evlenme nedeniyle kadına takılan ziynet eşyaları, kim tarafından takılırsa takılsın kadına bağışlanmış sayılır ve kadının kişisel malıdır.
Yargıtay HGK, 2017/2414 E., 2021/298 K.: “Düğünde kadına takılan ziynet eşyaları, kim tarafından takılmış olursa olsun kadına bağışlanmış sayılır ve onun kişisel malıdır.”
Yargıtay 2. HD, 2010/19880 E., 2011/19963 K.: Ziynet eşyalarının kadının kişisel malı olduğu teyit edilmiştir.
Ziynet Eşyaları İle Alınan Mal
Düğün takıları satılarak ev, araba veya başka bir mal alınırsa, alınan bu mal da kadının kişisel malı sayılır (ikame değer ilkesi).
5. Manevi Tazminat Alacakları
Eşlerin kişilik haklarına saldırı nedeniyle elde ettikleri manevi tazminat alacakları, doğrudan kişinin şahsına sıkı sıkıya bağlı bir değer olduğu için tüm mal rejimlerinde paylaşım dışı bırakılmıştır.
Sevda Gök (2020): “TMK m. 250/2 gereği manevi tazminat alacakları paylaştırmaya tabi değillerdir.”
Manevi tazminat talep etme hakkı şahsa bağlı bir haktır. Bu nedenle başkasına devredilemez ve mirasçılara da geçmez.
6. Kişisel Kullanıma Yarayan Eşyalar
Eşlerden birinin yalnızca kendi kullanımına özgülenmiş olan eşyalar kişisel maldır:
- Kişisel giysiler ve aksesuarlar
- Hobi araç ve gereçleri
- Mesleki aletler ve ekipmanlar
- Kişisel bakım ürünleri
Ömer Özgür Ünlü (2022): “Eşlerden birinin kişisel kullanımına ait eşyaları kanun gereği eşlerin kişisel malı sayılmaktadır.”
Önemli Ayrım
Bir eşyanın sadece bir eş tarafından kullanılması, onu otomatik olarak kişisel mal yapmaz. Önemli olan, eşyanın kullanım amacıdır. Eğer eşya evlilik birliğinin yararına kullanılıyorsa (diğer eşin veya çocukların yararına), kişisel mal sayılmaz.
7. Kişisel Malların Yerine Geçen Değerler (İkame Kuralı)
TMK m. 220/b.4 uyarınca, kişisel bir malın satılması veya elden çıkarılması sonucu elde edilen yeni değerler de kişisel mal niteliğini korur.
Burak Aksoy (2021): “Eşin anne babasından miras kalan altınlarını satıp eşiyle birlikte oturacağı bir konut alması halinde bu konutun paylaşım dışı mal olarak değerlendirilmesi gerekir.”
Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. HD, 2016/769 E., 2016/3531 K.: Miras kalan malın satılarak yerine yeni bir mal alınması durumunda, ikame kuralı gereği yeni malın da kişisel mal kabul edileceği belirtilmiştir.
Yargıtay 8. HD, 2012/12531 E., 2013/5479 K.: Bekarlık döneminden kalan bir aracın satılıp üzerine para eklenmeden alınan yeni aracın veya miras kalan bir evin takas edilmesiyle edinilen yeni taşınmazın paylaşılmayacağı vurgulanmıştır.
İkame Değer Örnekleri
| Kişisel Mal | Yerine Geçen Değer | Sonuç |
|---|---|---|
| Miras kalan ev satılıp yeni ev alınması | Yeni ev | Kişisel mal |
| Düğün altınları satılıp araba alınması | Araba | Kişisel mal (kadının) |
| Evlilik öncesi araba satılıp yeni araba alınması | Yeni araba | Kişisel mal |
| Bağış parası ile taşınmaz alınması | Taşınmaz | Kişisel mal |
8. Sosyal Güvenlik Toptan Ödemeleri (TMK m. 228)
SGK veya benzeri kurumlardan yapılan toptan ödemeler ve çalışma gücü kaybı tazminatları, özel bir hesaplama yöntemine tabidir.
TMK m. 228’e göre, bu ödemeler hak sahibinin ortalama yaşam süresi ve aktüeryal hesap esaslarına göre aylık ödemeler şeklinde yeniden belirlenir:
- Evlilik süresine rastlayan kısım → Edinilmiş mal (paylaşılır)
- Evlilik sonrasına kalan kısım → Kişisel mal (paylaşılmaz)
İspat Yükü: TMK m. 222 Karinesi
Mal paylaşımında kritik bir kural: Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş, bu iddiasını ispatlamak zorundadır.
TMK m. 222 son fıkra: “Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.”
Yargıtay’ın İspat Konusundaki Tutumu
Yargıtay 2. HD, 2023/7543 E., 2024/2917 K.: Aksi ispatlanana kadar her eşin bütün mallarının edinilmiş mal sayılacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, 2023/8218 E., 2024/3549 K.: Soyut tanık beyanlarının kişisel mal iddiasını ispatlamak için yeterli görülmediği, tapu kayıtları, banka hareketleri ve veraset ilamı gibi somut deliller aranması gerektiği vurgulanmıştır.
Geçerli İspat Delilleri
- Tapu kayıtları ve tarihleri
- Banka hesap hareketleri ve dekontları
- Veraset ilamı
- Miras taksim sözleşmesi
- Bağış sözleşmesi
- Satış sözleşmeleri
Serbest İrade İle Yapılan Paylaşımlar
Eşlerin evlilik birliği içinde bir taşınmazı yarı yarıya (1/2) hisseli olarak adlarına tescil ettirmeleri durumunda, Yargıtay bu durumu tarafların birbirlerinin kişisel katkılarından feragat ettikleri şeklinde yorumlamaktadır.
Yargıtay 2. HD, 2023/5385 E., 2023/3551 K.: Yarı yarıya hisseli tescilde, her bir payın o eşin kişisel malı haline geldiği belirtilmiştir.
Kişisel Malların Gelirleri: Önemli İstisna
Kişisel malların kendisi paylaşılmaz, ancak gelirleri kural olarak edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma tabidir.
Örnek: Miras kalan evin kira geliri, evlilik öncesi arabanın satışından elde edilen faiz geliri edinilmiş maldır.
İstisna: Mal Rejimi Sözleşmesi
Eşler, noterde yapacakları mal rejimi sözleşmesi ile kişisel malların gelirlerinin de kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilirler (TMK m. 221).
2002 Öncesi Edinilen Mallar
01.01.2002 tarihinden önce, eşler arasında yasal mal rejimi olan “Mal Ayrılığı” geçerliydi. Bu dönemde edinilen mallar, kimin adına kayıtlıysa onun kişisel malı sayılır.
Yargıtay HGK, 2008/2-432 E., 2008/444 K.: “Taşınmaz ve araç, taraflar arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilmiştir. Bu mallar, yeni edinilmiş mallara katılma rejimine kocanın kişisel malları olarak girmiştir.”
2002 öncesi edinilen mallarda diğer eşin hak talep edebilmesi için, o malın alımına parasal veya para ile ölçülebilen maddi bir katkıda bulunduğunu ispatlaması gerekir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Boşanırken hangi mallar paylaşılmaz?
Evlilik öncesi edinilen mallar, miras kalan mallar, bağış/hediye yoluyla edinilen mallar, manevi tazminat alacakları, kişisel kullanım eşyaları ve kişisel malların yerine geçen değerler paylaşılmaz.
Miras kalan ev boşanmada paylaşılır mı?
Hayır. Miras yoluyla kalan ev kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak bu evin evlilik süresince elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayılır ve paylaşılabilir.
Düğünde takılan altınlar kime aittir?
Düğünde kadına takılan tüm altınlar ve ziynet eşyaları, kim tarafından takılırsa takılsın, kadına bağışlanmış sayılır ve kadının kişisel malıdır.
Evlilik öncesi alınan ev paylaşılır mı?
Hayır. Evlilik öncesi tamamen ödenmiş bir ev kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak evin kredisi evlilik içinde ödenmeye devam ettiyse, evlilik içinde ödenen kısım paylaşıma tabidir.
Anne-babadan kalan mal paylaşılır mı?
Hayır. Anne-babadan miras veya bağış yoluyla kalan mallar kişisel maldır. Tapuda satış gösterilmiş olsa bile, aile içi devirler bağış kabul edilir.
Kişisel malın kira geliri paylaşılır mı?
Evet. Kişisel malın kendisi paylaşılmaz, ancak evlilik süresince elde edilen gelirleri (kira, faiz vb.) edinilmiş mal sayılır ve paylaşılır.
Kişisel malımı satıp yeni mal aldım, paylaşılır mı?
Hayır. Kişisel malın satılmasıyla alınan yeni mal da kişisel mal sayılır (ikame değer ilkesi). Ancak üzerine evlilik içi kazançtan para eklendiyse, eklenen kısım oranında paylaşıma tabidir.
Manevi tazminat alacağım paylaşılır mı?
Hayır. Manevi tazminat alacakları kişilik haklarına sıkı sıkıya bağlı olduğundan tüm mal rejimlerinde kişisel maldır ve paylaşılmaz.
Şirket hisselerim paylaşılır mı?
Evlilik öncesi edinilen şirket hisseleri kişisel maldır. Ancak evlilik süresince elde edilen kâr payları (temettü) edinilmiş mal sayılır ve paylaşılabilir.
Kişisel mal olduğunu nasıl İspat ederim?
Tapu kayıtları, banka dekontları, veraset ilamı, miras taksim sözleşmesi, bağış sözleşmesi gibi somut delillerle. Soyut tanık beyanları tek başına yeterli değildir.
Piyango/loto İkramiyesi paylaşılır mı?
Hayır. Piyangodan, spor totodan, sayısal lotodan kazanılan paralar karşılıksız kazanma yoluyla elde edildiği için kişisel maldır.
2002 öncesi alınan mallar paylaşılır mı?
Hayır. 2002 öncesi mal ayrılığı rejimi döneminde edinilen mallar, kimin adına kayıtlıysa onun kişisel malıdır. Diğer eşin hak talep edebilmesi için maddi katkısını ispatlaması gerekir.
Özet Tablo: Paylaşılan ve Paylaşılmayan Mallar
| Mal/Değer Türü | Paylaşılır mı? |
|---|---|
| Evlilik öncesi alınan mal | ❌ Hayır |
| Miras kalan mal | ❌ Hayır |
| Bağış/hediye edilen mal | ❌ Hayır |
| Düğün takıları (ziynet) | ❌ Hayır |
| Manevi tazminat alacağı | ❌ Hayır |
| Kişisel kullanım eşyaları | ❌ Hayır |
| Kişisel malın yerine geçen değer | ❌ Hayır |
| Piyango/loto ikramiyesi | ❌ Hayır |
| 2002 öncesi edinilen mal | ❌ Hayır |
| Anne-babadan devralınan mal | ❌ Hayır |
| Evlilik içinde maaşla alınan mal | ✅ Evet |
| Evlilik içinde kredi ile alınan mal | ✅ Evet |
| Kişisel malın kira geliri | ✅ Evet |
| Kişisel malın faiz geliri | ✅ Evet |
| Şirket hissesinin kâr payı | ✅ Evet |
Sonuç ve Öneriler
Boşanmada paylaşılmayan kişisel mallar; evlilik öncesi varlıklar, miras kalan mallar, bağışlar, ziynet eşyaları, manevi tazminatlar ve bunların yerine geçen değerlerdir. Ancak bu malların evlilik süresince elde edilen gelirleri (kira, faiz, kâr payı) kural olarak edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma tabidir.
Pratik Öneriler:
- Belgeleri saklayın – Kişisel mal iddiası somut delillerle desteklenmelidir
- İspat yükünü unutmayın – Aksi ispat edilmedikçe her mal edinilmiş mal sayılır
- Miras belgelerini koruyun – Veraset ilamı, taksim sözleşmesi önemlidir
- Gelirleri ayırın – Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır
- Mal rejimi sözleşmesi düşünün – Özel durumlar için noterde sözleşme yapılabilir
Mal paylaşımı davaları karmaşık hesaplamalar ve ispat sorunları içerdiğinden, sürecin başından itibaren alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önemle tavsiye edilmektedir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 218-241)
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi (Mülga)
Yargıtay Kararları
- Yargıtay HGK, 2017/2414 E., 2021/298 K., 18.03.2021
- Yargıtay HGK, 2019/805 E., 2022/123 K., 15.02.2022
- Yargıtay HGK, 2020/458 E., 2021/889 K., 01.07.2021
- Yargıtay HGK, 2008/2-432 E., 2008/444 K., 18.06.2008
- Yargıtay 2. HD, 2010/19880 E., 2011/19963 K., 28.11.2011
- Yargıtay 2. HD, 2022/4082 E., 2023/3217 K., 15.06.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/2030 E., 2024/1099 K., 22.02.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/5385 E., 2023/3551 K., 04.07.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/7543 E., 2024/2917 K., 25.04.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/8218 E., 2024/3549 K., 16.05.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/8419 E., 2023/6146 K., 13.12.2023
- Yargıtay 8. HD, 2010/202 E., 2010/3072 K., 07.06.2010
- Yargıtay 8. HD, 2012/12531 E., 2013/5479 K., 11.04.2013
- Yargıtay 8. HD, 2014/6404 E., 2015/10057 K., 06.05.2015
- Yargıtay 8. HD, 2015/8567 E., 2016/16897 K., 13.12.2016
- Yargıtay 8. HD, 2016/769 E., 2016/3531 K., 29.02.2016
Akademik Kaynaklar
- Aksoy, Burak (2021). Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
- Bayramova, Femida (2023). Türk ve Azerbaycan Hukuklarında Evlilik Birliğinde Yasal Mal Rejimlerinin Karşılaştırılması
- Bulut, Merve Sümeyye (2024). Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Sağ Kalan Eşin Bu Kapsamdaki Hakları
- Demirel Hazan, Hilal (2019). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi
- Gök, Sevda (2020). Yargıtay Kararları Işığında Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı
- Kaya, Ayşegül (2020). Mal Ortaklığı Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiyesi
- Tuncer, Senar (2014). Türk Medeni Kanununda Mal Ortaklığı Rejimi
- Ünlü, Ömer Özgür (2022). Türk Medeni Kanunu’ndaki Mal Rejimleri
- Yılmaz Biçimli, Serap (2023). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiyesi
Son Güncelleme: Ocak 2026
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata başvurunuz.