Boşanma sürecinde en karmaşık konulardan biri, mal paylaşımında taşınmazların değerinin nasıl hesaplanacağıdır. Özellikle kredi ile alınan evler, kişisel maldan yapılan katkılar ve bankadaki paraların paylaşımı birçok hukuki detay içermektedir.
Bu rehberde, mal paylaşımında evin değerinin nasıl hesaplandığını, kredi ödemelerinin paylaşıma etkisini, katkı payı ve değer artış payı kavramlarını, Yargıtay’ın güncel kararları ve akademik literatür ışığında somut örneklerle açıklayacağız.
Mal Paylaşımında Hangi Tarih Esas Alınır?
Mal paylaşımında değer tespiti için iki farklı tarih önem taşır:
| Unsur | Esas Alınan Tarih |
|---|---|
| Mal rejiminin sona ermesi | Boşanma davasının açıldığı tarih |
| Malların mevcut durumu | Boşanma davasının açıldığı tarih |
| Malların değeri | Tasfiye tarihi (karar tarihine en yakın tarih) |
| Faiz başlangıcı (katılma alacağı) | Karar tarihi |
| Faiz başlangıcı (katkı payı) | Dava tarihi |
Yargıtay 8. HD, 2016/605 K.: “Artık değere katılma alacak miktarı hesaplanırken mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların, bu tarihteki durumlarına göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm (rayiç) değerleri esas alınır. Yargıtay uygulamalarına göre, tasfiye tarihi karar tarihidir.”
Bu ayrım çok önemlidir: Malın varlığı ve durumu boşanma dava tarihine göre belirlenir, ancak değeri yargılama sürecinin sonundaki (karar tarihine en yakın) rayiç bedel üzerinden hesaplanır.
Evin Değeri Nasıl Hesaplanır?
Temel Formül: Katılma Alacağı
Edinilmiş mallara katılma rejiminde (01.01.2002 sonrası) evin değerinin hesaplanması şu formüle dayanır:
Artık Değer = (Edinilmiş Mallar + Eklenecek Değerler + Denkleştirme 1) – (Borçlar + Denkleştirme 2 + Değer Artış Payı)
Katılma Alacağı = Artık Değer / 2
Somut Örnek: Tamamen Ödenmiş Ev
- Evlilik içinde alınan evin alış bedeli: 500.000 TL
- Evin tasfiye tarihindeki değeri: 3.000.000 TL
- Kalan borç: Yok (tamamen ödenmiş)
Hesaplama:
- Artık Değer = 3.000.000 TL
- Katılma Alacağı = 3.000.000 / 2 = 1.500.000 TL
Kredi İle Alınan Evlerde Hesaplama Yöntemi
Kredi ile alınan evlerde hesaplama daha karmaşıktır. Yargıtay, “taksit sayısı ve ödeme dönemleri” üzerinden oranlama yapılmasını şart koşmaktadır.
Kredi Hesaplama Formülü
Özge Arık (2020): “Kredinin yasal mal rejimi içerisinde ödenen miktarı toplam ödeme miktarına oranlanarak, çıkan oranın söz konusu malvarlığının tasfiye tarihindeki değeri ile çarpılması sonucu artık değerin hesaplanması gerektiği yönünde hüküm kurulmuştur.”
Hesaplama Adımları
- Toplam kredi miktarını belirle
- Evlilik içinde ödenen taksit miktarını hesapla
- Ödeme oranını bul: Evlilik içi ödeme / Toplam ödeme
- Güncel değeri oranla: Evin tasfiye tarihindeki değeri × Ödeme oranı
- Kalan borcu düş: Güncel değerden mal rejimi sonrasına kalan borç düşülür
- Katılma alacağını hesapla: Kalan değerin yarısı
Somut Örnek: Kredili Ev
- Evin alış bedeli: 1.000.000 TL
- Peşinat: 200.000 TL
- Kredi miktarı: 800.000 TL (toplam 120 taksit)
- Evlilik içinde ödenen taksit: 60 taksit (400.000 TL anapara)
- Boşanma dava tarihinde kalan borç: 400.000 TL (60 taksit)
- Evin tasfiye tarihindeki değeri: 5.000.000 TL
Hesaplama:
Adım 1: Evlilik içinde ödenen toplam miktar
- Peşinat + Ödenen taksitler = 200.000 + 400.000 = 600.000 TL
Adım 2: Toplam ödeme (tüm taksitler ödense)
- Peşinat + Toplam kredi = 200.000 + 800.000 = 1.000.000 TL
Adım 3: Evlilik içi ödeme oranı
- 600.000 / 1.000.000 = %60
Adım 4: Taşınmazın edinilmiş mal kısmı
- 5.000.000 × %60 = 3.000.000 TL
Adım 5: Kalan borç oranı
- 400.000 / 1.000.000 = %40
- Borç değeri: 5.000.000 × %40 = 2.000.000 TL
Adım 6: Artık değer
- 3.000.000 – 0 = 3.000.000 TL (borç ayrıca düşülür)
- Veya net değer: 5.000.000 – 2.000.000 = 3.000.000 TL
Adım 7: Katılma alacağı
- 3.000.000 / 2 = 1.500.000 TL
Boşanma Sonrası Ödenen Taksitler
Önemli: Boşanma davası açıldıktan sonra ödenen kredi taksitleri, ödemeyi yapan eşin kişisel malı sayılır ve tasfiye hesabına dahil edilmez.
Yargıtay 8. HD, 2019/6751 E., 2020/1162 K.: Boşanma davasından sonra ödenen kredi taksitlerinin, mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.
Katkı Payı Alacağı (2002 Öncesi Dönem)
01.01.2002 tarihinden önce mal ayrılığı rejimi geçerliydi. Bu dönemde edinilen mallara yapılan katkılar için “katkı payı alacağı” talep edilir.
Katkı Payı Hesaplama Yöntemi
- Eşlerin gelirlerini tespit et
- Kişisel harcamalarını düş
- Erkeğin evi geçindirme yükümlülüğünü (TKM m. 152) düş
- Yapılabilecek tasarruf oranlarını belirle
- Bu oranı taşınmazın dava tarihindeki rayiç değeri ile çarp
Yargıtay 2. HD, 2008/15479 E., 2009/19830 K.: 2002 öncesi dönemde kadının ev işlerini yapması ve çocuklara bakması, tek başına katkı olarak kabul edilmez; parasal veya para ile ölçülebilen maddi katkı ispatlanmalıdır.
2002 Öncesi ve Sonrası Karşılaştırması
| Özellik | 2002 Öncesi (Katkı Payı) | 2002 Sonrası (Katılma Alacağı) |
|---|---|---|
| Yasal rejim | Mal Ayrılığı | Edinilmiş Mallara Katılma |
| İspat yükü | Katkıyı iddia eden ispat eder | Karine: Tüm mallar edinilmiş mal |
| Hesaplama tarihi | Dava tarihi | Tasfiye tarihi (karar tarihi) |
| Ev işleri | Katkı sayılmaz | Katkı sayılır |
| Faiz başlangıcı | Dava tarihi | Karar tarihi |
Değer Artış Payı Alacağı (TMK m. 227)
Bir eşin, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunması halinde değer artış payı alacağı doğar.
Değer Artış Payının Unsurları
Doç. Dr. Mehmet Demir: Değer artış payının varlığı için şu unsurlar gerekir:
- Katkının malvarlıksal değer taşıması
- Katkının bağışlama değil, alacak elde etme kastıyla yapılması
- Karşılığında hiç veya uygun karşılık alınmamış olması
- Malın değerinde artış görülmesi
- Katkı payından vazgeçme anlaşması yapılmamış olması
Değer Artış Payı Hesaplama Formülü
Katkı Oranı = Yapılan Katkı / Katkı Tarihindeki Malın Değeri
Değer Artış Payı = Malın Tasfiye Tarihindeki Değeri × Katkı Oranı
Somut Örnek: Değer Artış Payı
- Eşin kişisel malı olan evin değeri (alış): 200.000 TL
- Diğer eşin katkısı (miras parası): 50.000 TL
- Katkı sonrası toplam değer: 250.000 TL
- Evin tasfiye tarihindeki değeri: 1.500.000 TL
Hesaplama:
- Katkı Oranı = 50.000 / 250.000 = 1/5 (%20)
- Değer Artış Payı = 1.500.000 × 1/5 = 300.000 TL
Nominal Değer Garantisi
Eğer malın değeri düşerse, katkının başlangıçtaki değeri korunur.
Safiye Pergel Maşacıoğlu (2025): “Söz konusu evin değerinin zaman içerisinde düşmesi ve tasfiye anındaki değerinin 300.000 TL olarak tespit edilmesi varsayımında, ‘nominal değer garantisi’ gereği katkı miktarı 100.000 olarak belirlenerek hesaplamada dikkate alınır.”
Denkleştirme Alacağı (TMK m. 230)
Bir eşin kendi mal grupları arasında kayma olması durumunda denkleştirme yapılır.
Denkleştirme Türleri
| Denkleştirme | Açıklama | Hesaptaki Yeri |
|---|---|---|
| Denkleştirme 1 | Kişisel malın borcu edinilmiş maldan ödendi | Aktif (+) |
| Denkleştirme 2 | Edinilmiş malın borcu kişisel maldan ödendi | Pasif (-) |
Somut Örnek: Denkleştirme
- Evlilik içinde 600.000 TL’ye otomobil alındı
- 300.000 TL evlilik içi birikim (edinilmiş mal)
- 200.000 TL arkadaştan borç (evlilik içinde ödendi)
- 100.000 TL anneden bağış (kişisel mal)
- Otomobilin tasfiye değeri: 800.000 TL
Hesaplama:
- Edinilmiş mal oranı: 500.000 / 600.000 = 5/6
- Kişisel mal katkısı (Denkleştirme 2): 100.000 / 600.000 = 1/6
- Denkleştirme 2 değeri: 800.000 × 1/6 = 133.333 TL
Artık Değer = (800.000 + 0 + 0) – (0 + 133.333 + 0) = 666.667 TL
Katılma Alacağı = 666.667 / 2 = 333.333 TL
Boşanmada Bankadaki Paranın Paylaşımı
Bankadaki paraların tasfiyesi, mal rejiminin sona erdiği (boşanma davasının açıldığı) tarih itibarıyla mevcut olan bakiye üzerinden gerçekleştirilir.
Temel Kurallar
- Edinilmiş Mal Karinesi: Banka hesabındaki paranın kişisel mal olduğu ispatlanamadığı sürece, bu para edinilmiş mal kabul edilir.
- Dava Tarihi Bakiyesi: Paylaşıma esas miktar, boşanma dava tarihindeki bakiyedir.
- Kaynak Tespiti: Paranın kaynağı (miras, bağış, maaş vb.) belirlenmeli; kaynağı tespit edilemeyen para edinilmiş mal sayılır.
Bankadaki Paranın Niteliği
| Para Kaynağı | Niteliği | Paylaşılır mı? |
|---|---|---|
| Maaş, prim, ikramiye | Edinilmiş mal | ✅ Evet |
| Maaşın faiz geliri | Edinilmiş mal | ✅ Evet |
| Miras kalan para | Kişisel mal | ❌ Hayır |
| Kişisel malın satışından gelen para | Kişisel mal | ❌ Hayır |
| Evlilik öncesi birikim | Kişisel mal | ❌ Hayır |
| Bağış/hediye | Kişisel mal | ❌ Hayır |
| Kaynağı belirsiz | Edinilmiş mal (karine) | ✅ Evet |
Yargıtay’ın Bankadaki Paraya Yaklaşımı
Yargıtay 2. HD, 2023/5452 E., 2023/3913 K.: Banka hesaplarındaki para giriş-çıkışlarının ve kaynağının duraksamaya yer vermeyecek şekilde saptanması gerektiği vurgulanmıştır.
Sevilay Ekici (2023): “Davalının hesabındaki paranın babası tarafından kendisine devredilen taşınmazın satışından elde edilen para olduğunu, kişisel malı olduğunu savunduğu durumda, tapu kayıtları ve banka hesap hareketleri incelenerek paranın niteliği belirlenir.”
Somut Örnek: Bankadaki Para
- Boşanma dava tarihinde hesapta: 500.000 TL
- Bunun 200.000 TL’si maaş birikimi (edinilmiş mal)
- 300.000 TL’si miras kalan evin satışından (kişisel mal)
Hesaplama:
- Edinilmiş mal: 200.000 TL
- Katılma alacağı: 200.000 / 2 = 100.000 TL
- Kişisel mal olan 300.000 TL paylaşılmaz
Kooperatif Yoluyla Edinilen Taşınmazlar
Kooperatif ödemelerinin hem mal ayrılığı (2002 öncesi) hem de edinilmiş mallara katılma rejimi (2002 sonrası) dönemlerine yayılması durumunda iki ayrı hesaplama yapılır:
| Dönem | Alacak Türü | Hesaplama Tarihi |
|---|---|---|
| 01.01.2002 öncesi | Katkı payı alacağı | Dava tarihi değeri |
| 01.01.2002 sonrası | Katılma alacağı / Değer artış payı | Tasfiye tarihi değeri |
Her bir döneme isabet eden ödeme miktarlarının toplam ödemeye oranı belirlenerek, taşınmazın güncel değeri üzerinden paylaştırma yapılır.
Ziynet Eşyalarının Ev Alımına Katkısı
Kadının düğün takılarını (ziynet eşyaları) evin peşinatı veya kredi ödemesi için vermesi durumunda, bu katkı “kişisel maldan yapılan katkı” olarak kabul edilir ve değer artış payı alacağı doğurur.
Yargıtay 2. HD, 2022/8682 E., 2024/1691 K.: Ziynet eşyalarının ev alımında kullanılması halinde, kadının değer artış payı alacağı hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.
Somut Örnek: Ziynet Katkısı
- Evin alış bedeli: 800.000 TL
- Kadının ziynetlerinden katkı: 100.000 TL (kişisel mal)
- Evin tasfiye tarihindeki değeri: 4.000.000 TL
Hesaplama:
- Katkı oranı: 100.000 / 800.000 = 1/8 (%12,5)
- Değer artış payı: 4.000.000 × 1/8 = 500.000 TL
Ayni Hak Talep Edilemez
Önemli: Mal rejiminin tasfiyesinde eşe tanınan hak “ayni” (mülkiyetin devri) olmayıp, “kişisel bir para alacağı” niteliğindedir. İstisnai durumlar haricinde taşınmazın tapu kaydının iptali ve tescili istenemez.
Yani mal paylaşımı davası sonunda eş, evin yarısının tapusunu değil, hesaplanan katılma alacağı tutarında para talep edebilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Mal paylaşımında evin değeri nasıl hesaplanır?
Evin değeri, tasfiye tarihindeki (karar tarihine en yakın) rayiç bedel üzerinden hesaplanır. Bu değerden varsa kalan borçlar düşülür, artık değer bulunur ve yarısı katılma alacağı olarak belirlenir.
Boşanmada bankadaki para paylaşımı nasıl olur?
Boşanma dava tarihindeki banka bakiyesi esas alınır. Paranın kaynağı (maaş, miras vb.) tespit edilir. Edinilmiş mal niteliğindeki paranın yarısı diğer eşe katılma alacağı olarak ödenir. Kişisel mal niteliğindeki para paylaşılmaz.
Kredi İle alınan ev paylaşılır mı?
Evet. Evlilik içinde ödenen kredi taksitleri oranında paylaşılır. Boşanma davası açıldıktan sonra ödenen taksitler paylaşıma dahil edilmez.
Boşanma sonrası ödenen kredi taksitleri kimin olur?
Boşanma davası açıldıktan sonra ödenen kredi taksitleri, ödemeyi yapan eşin kişisel malı sayılır ve mal rejimi tasfiyesine dahil edilmez.
Katkı payı İle katılma alacağı arasındaki fark nedir?
Katkı payı 2002 öncesi dönem için geçerlidir ve ispatlanması gerekir. Katılma alacağı 2002 sonrası için geçerlidir ve karine gereği tüm mallar edinilmiş mal sayılır. Hesaplama tarihleri de farklıdır.
Değer artış payı ne demek?
Bir eşin, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunması halinde doğan alacaktır. Katkı oranı malın tasfiye tarihindeki değeri ile çarpılarak hesaplanır.
Denkleştirme nedir?
Bir eşin kendi mal grupları arasında (kişisel maldan edinilmiş mala veya tersi) kayma olması durumunda yapılan hesaplamadır. Artık değer formülünde aktif veya pasif olarak yer alır.
Miras kalan ev paylaşılır mı?
Hayır. Miras kalan ev kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak evlilik süresince elde edilen kira geliri edinilmiş mal sayılır.
Evin değeri düşerse ne olur?
Değer artış payı hesabında nominal değer garantisi uygulanır. Katkının başlangıçtaki değeri korunur ve katkı yapan eş en az bu miktarı alır.
Faiz ne zaman başlar?
Katılma alacağı ve değer artış payı için faiz karar tarihinden, katkı payı alacağı için faiz dava tarihinden itibaren başlar.
Kooperatif ödemelerinde nasıl hesaplama yapılır?
2002 öncesi ödemeler katkı payı, 2002 sonrası ödemeler katılma alacağı kapsamında değerlendirilir. Her dönemin toplam ödemeye oranı belirlenerek hesaplama yapılır.
Ziynet eşyalarımı eve harcadım, hakkım var mı?
Evet. Ziynet eşyaları kişisel maldır. Bunların eve harcanması halinde değer artış payı alacağı doğar ve katkı oranı üzerinden hesaplama yapılır.
Özet Tablo: Hesaplama Yöntemleri
| Alacak Türü | Dönem | Formül | Değer Tarihi |
|---|---|---|---|
| Katılma Alacağı | 2002 sonrası | Artık Değer / 2 | Tasfiye tarihi |
| Katkı Payı | 2002 öncesi | Katkı Oranı × Rayiç Değer | Dava tarihi |
| Değer Artış Payı | 2002 sonrası | Katkı Oranı × Tasfiye Değeri | Tasfiye tarihi |
| Denkleştirme | 2002 sonrası | Katkı Oranı × Tasfiye Değeri | Tasfiye tarihi |
Sonuç ve Öneriler
Mal paylaşımında evin değerinin hesaplanması, uygulanan mal rejimine, malın edinilme şekline ve katkıların kaynağına göre farklılık gösterir. Temel kural olarak, edinilmiş malların tasfiye tarihindeki rayiç değeri esas alınır ve artık değerin yarısı katılma alacağı olarak belirlenir.
Pratik Öneriler:
- Belgeleri saklayın – Kredi ödemeleri, banka dekontları, ziynet satışları
- Tarihler kritiktir – 2002 öncesi/sonrası ayrımını bilin
- Kaynak tespiti önemli – Paranın nereden geldiğini ispatlayın
- Uzman bilirkişi – Hesaplamalar bilirkişi marifetiyle yapılır
- Avukat desteği – Karmaşık hesaplamalar için profesyonel yardım alın
Mal paylaşımı davaları teknik hesaplamalar gerektirdiğinden, sürecin başından itibaren alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önemle tavsiye edilmektedir.
Kaynakça
Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 218-241)
- 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi (Mülga)
Yargıtay Kararları
- Yargıtay 2. HD, 2007/6390 E., 2008/6352 K., 05.05.2008
- Yargıtay 2. HD, 2008/15479 E., 2009/19830 K., 16.11.2009
- Yargıtay 2. HD, 2021/10488 E., 2022/1286 K., 14.02.2022
- Yargıtay 2. HD, 2022/8682 E., 2024/1691 K., 13.03.2024
- Yargıtay 2. HD, 2022/9559 E., 2024/837 K., 14.02.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/1655 E., 2023/2556 K., 18.05.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/1956 E., 2023/3046 K., 07.06.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/2274 E., 2023/3423 K., 21.06.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/2538 E., 2024/4529 K., 11.06.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/2728 E., 2024/1603 K., 07.03.2024
- Yargıtay 2. HD, 2023/5452 E., 2023/3913 K., 13.09.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/5999 E., 2023/4585 K., 10.10.2023
- Yargıtay 2. HD, 2023/6790 E., 2024/2825 K., 25.04.2024
- Yargıtay 2. HD, 2024/4405 E., 2024/8528 K., 07.11.2024
- Yargıtay 8. HD, 2016/605 E., 2016/… K.
- Yargıtay 8. HD, 2016/6310 E., 2018/15827 K., 18.09.2018
- Yargıtay 8. HD, 2017/9168 E., 2019/6824 K., 02.07.2019
- Yargıtay 8. HD, 2019/6751 E., 2020/1162 K., 11.02.2020
- Yargıtay 8. HD, 2020/1271 E., 2020/7275 K., 17.11.2020
Akademik Kaynaklar
- Arık, Özge (2020). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesinde Artık Değer ve Hesaplanması
- Bağ Canbaz, Elvan (2025). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağının Hesaplanması
- Başaran, Aslı Hikmet (2011). Türk Hukukunda Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Boşanmaya Dayalı Tasfiyesi
- Bulut, Merve Sümeyye (2024). Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Sağ Kalan Eşin Bu Kapsamdaki Hakları
- Demirel Hazan, Hilal (2019). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi
- Ekici, Sevilay (2023). Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay Kararlarına Göre Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi
- Gök, Sevda (2020). Yargıtay Kararları Işığında Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal Ayrımı
- Pergel Maşacıoğlu, Safiye (2025). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Değer Artış Payı Alacağı
- Şahin, Alperen (2023). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Sona Ermesi Halinde Değer Artış Payı ve Artık Değere Katılma
- Şahin, Seda Emine (2022). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağı
- Yıldız, Mustafa Batuhan (2018). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi
- Yılmaz Biçimli, Serap (2023). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiyesi
Son Güncelleme: Ocak 2026
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata başvurunuz.