Mal Paylaşımında Kusur Önemli mi? Zina Durumunda Ne Olur? (2026 Güncel Rehber)

Boşanma davalarında en çok sorulan sorulardan biri “Eşim beni aldattı, mal paylaşımında benim lehime bir değişiklik olur mu?” sorusudur. Türk hukuk sisteminde mal paylaşımı ile kusur arasındaki ilişki, pek çok kişinin beklediğinden farklı kurallara tabidir.

Bu rehberde, mal rejimi davalarında kusurun etkisini, zina nedeniyle boşanmada mal paylaşımının nasıl yapılacağını, TMK 236/2 hükmünün uygulanma şartlarını ve Yargıtay’ın güncel kararlarını detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Genel Kural: Kusur Mal Paylaşımını Etkilemez

Türk hukukunda mal rejiminin tasfiyesi, kural olarak eşlerin boşanmadaki kusur oranlarından bağımsız bir süreçtir. Bu çok önemli bir ilkedir ve birçok kişi tarafından bilinmemektedir.

Yargıtay 8. HD, 2019/552 E., 2019/3464 K.: “Katılma alacağı yasadan kaynaklanan bir hak olup, bu hakkı talep eden eşin gelirinin olmasına veya söz konusu mal varlığının edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına katkıda bulunulmasına gerek yoktur.”

Bu karara göre:

• Katılma alacağı yasadan doğan bir haktır
• Eşin malın edinilmesine katkıda bulunup bulunmadığına bakılmaz
• Boşanmadaki kusur durumu, genel olarak mal paylaşımını etkilemez
• Ağır kusurlu eş bile, normal şartlarda artık değerin yarısını alabilir

Neden Kusur Mal Paylaşımını Etkilemez?

Edinilmiş mallara katılma rejiminin temel felsefesi, evlilik birliği içinde kazanılan malların her iki eşin ortak emeğiyle elde edildiği varsayımına dayanır. Ev hanımı olan eş doğrudan gelir elde etmese bile, ev işlerini yaparak ve çocuklara bakarak diğer eşin çalışmasına olanak sağlar. Bu nedenle, kusur durumundan bağımsız olarak eşit paylaşım esastır.

İstisna: TMK 236/2 Hükmü

Genel kuralın en önemli istisnası, Türk Medeni Kanunu’nun 236. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir:

“Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.”

Önemli Not: Bu düzenleme, İsviçre Medeni Kanunu’nda yer almamaktadır. TBMM Adalet Komisyonu tarafından Türk toplumunun değerlerine uygun olarak eklenmiştir.

TMK 236/2’nin Uygulanma Şartları

Bu hükmün uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların tamamının bir arada bulunması gerekir:

Zina Nedeniyle Boşanmada Mal Paylaşımı

Zina Kavramı ve İspatı

Zina, eşlerden birinin evlilik dışı cinsel ilişkiye girmesidir. Yargıtay içtihatlarına göre zinanın ispatında doğrudan delil bulunması şart değildir; belirli haller zina edildiğine karine oluşturur.

Yargıtay 2. HD, 2010/22120 E., 2012/670 K.: Kocanın başka bir kadınla otel odasında birlikte kalmış olması zina karinesi oluşturur.

Yargıtay 2. HD, 2010/5442 E., 2010/7658 K.: Kadının geceyi başka bir erkeğin evinde geçirmiş olması zina sebebiyle boşanma için yeterlidir.

Zina İddiasının İspatında Kabul Edilen Deliller

• Telefon dökümleri ve mesajlaşmalar
• WhatsApp, Instagram, sosyal medya yazışmaları
• Otel kayıtları ve seyahat belgeleri
• Tanık beyanları
• Fotoğraf ve video kayıtları
• Eşin ikrarı (itirafı)

Yargıtay 2. HD, 2022/11293 E., 2023/2472 K.: Zina iddiasının somut delillerle ispatlanamaması durumunda, boşanma “ağır kusur” üzerinden gerçekleşse bile TMK m. 236/2 uygulanmaz.

Hak Düşürücü Süreler

Zina sebebiyle boşanma davası açma hakkı belirli sürelere tabidir:

• Zinanın öğrenilmesinden itibaren 6 ay
• Her halde zina eyleminin üzerinden 5 yıl

Bu süreler geçtikten sonra zina sebebiyle boşanma davası açılamaz; dolayısıyla TMK 236/2 de uygulanamaz.

ÇOK ÖNEMLİ: Boşanma Sebebinin Belirleyiciliği

TMK 236/2’nin uygulanması için boşanma davasının hangi sebeple sonuçlandığı kritik önem taşır.

Zina Var Ama TMK 236/2 Uygulanmaz

Aşağıdaki durumlarda zina fiili ispatlanmış olsa bile TMK 236/2 uygulanamaz:

1. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (TMK 166/1) ile Boşanma:

Yargıtay 8. HD, 2013/5044 E., 2013/16861 K.: “Boşanma davası evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) gerekçesiyle açılmış ve bu hükümle kesinleşmişse, zina fiili ispatlanmış olsa dahi mal rejiminde TMK m. 236/2 uyarınca bir indirim yapılamaz.”

Yargıtay 8. HD, 2010/6048 E., 2011/3774 K.: Sadakatsizlikten kaynaklanan şiddetli geçimsizlik gerekçesiyle boşanmada TMK 236/2 uygulanmaz.

2. Anlaşmalı Boşanma (TMK 166/3):

Yargıtay 2. HD, 2023/3259 E., 2024/4534 K.: “Tarafların TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı olarak boşanmaları durumunda, zina iddiası olsa dahi TMK m. 236/2 uygulama alanı bulmaz.”

Özet Tablo: Boşanma Sebebine Göre TMK 236/2 Uygulaması

Hakimin Takdir Yetkisi ve Hakkaniyet Değerlendirmesi

TMK 236/2, hakime geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır. Hakim, kusurlu eşin payını tamamen kaldırabileceği gibi, belirli bir oranda da azaltabilir.

Hakimin Dikkate Alacağı Kriterler

Enes Uyar (2023): “Hâkimin takdirinde; zina ya da hayata kast eyleminin işleniş şekli, sürekliliği, evliliğin süresi, karşı tarafın kusuru gibi kriterler birer ölçüt olarak dikkate alınacaktır.”

Hakim karar verirken şu unsurları değerlendirir:

1. Zinanın işleniş şekli: Tek seferlik mi, sürekli bir ilişki mi?
2. Zinanın süresi: Ne kadar zamandır devam ediyor?
3. Evlilik süresi: Uzun süreli evliliklerde farklı değerlendirme yapılabilir
4. Karşı tarafın kusuru: Diğer eşin de kusurlu davranışları var mı?
5. Ekonomik durum: Tarafların mali durumları
6. Çocukların varlığı: Çocukların durumu ve bakımı

Payın Azaltılması veya Kaldırılması Örnekleri

Yargıtay 2. HD, 2024/4305 E., 2025/2817 K.: Evlilik süresi, zinanın gerçekleşme şekli ve dosya kapsamı gözetilerek payın tamamen kaldırılması yerine hakkaniyete uygun bir oranda (örneğin %20 indirimle %40’a düşürülmesi) azaltılması gerektiğine hükmedilmiştir.

Yargıtay 2. HD, 2023/3434 E., 2024/4923 K.: Somut olayın özelliklerine göre payın %50 yerine %30 olarak belirlenmesi uygun görülmüştür.

Resen Uygulama Tartışması

Doktrinde hakimin TMK 236/2’yi talep olmaksızın uygulayıp uygulayamayacağı tartışmalıdır.

Berna Berfin Kaya (2020): “Zina sebebiyle boşanma halinde hâkim, kendiliğinden de zina eden eşin artık değer pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir ya da kaldırabilir.”

Ancak yargı uygulamasında bu talebin açıkça ileri sürülmesi beklenmektedir.

Katkı Payı ve Değer Artış Payı Alacakları Etkilenmez

ÇOK ÖNEMLİ: TMK 236/2 hükmü yalnızca artık değere katılma alacağı için geçerlidir.

Etkilenmeyen Alacak Türleri

Yargıtay 8. HD, 2014/12512 E., 2015/21469 K.: “Zina nedeniyle boşanma gerçekleşmiş olsa dahi, bu durum ‘katkı payı alacağı’ (743 sayılı TKM dönemi) veya ‘değer artış payı alacağı’ (TMK m. 227) üzerinde etkili değildir.”

Yargıtay 8. HD, 2015/19788 E., 2016/7644 K.: Değer artış payı alacağında kusur nedeniyle indirim yapılamaz.

Yargıtay 8. HD, 2010/1096 E., 2010/3434 K.: Katkı payı alacağı, kusurun varlığından bağımsız olarak hesaplanır.

Pratik Sonuç

Zina yapan eş:

• Diğer eşin malına katkıda bulunmuşsa, bu katkısının karşılığını (değer artış payı) alabilir
• 2002 öncesi döneme ilişkin katkı payı alacağını talep edebilir
• Ancak artık değere katılma alacağı azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir

Hayata Kast Nedeniyle Boşanmada Mal Paylaşımı

TMK 236/2, zina yanında hayata kast halinde de uygulanır.

Hayata Kast Kavramı

Hayata kast, eşlerden birinin diğerinin yaşamına yönelik saldırıda bulunması, ölüm tehdidinde bulunması veya ciddi fiziksel şiddet uygulamasıdır.

Hayata kast sayılan durumlar:

• Bıçakla, silahla saldırı
• Boğma girişimi
• Sürekli ve ciddi ölüm tehditleri
• Yaşamsal tehlike oluşturan fiziksel şiddet

Hayata Kast Sayılmayan Durumlar

Tek başına fiziksel şiddet, hayata kast kapsamında değerlendirilmeyebilir. Şiddetin hayati tehlike yaratacak düzeyde olması gerekir.

Önemli: Psikolojik şiddet, ekonomik şiddet veya hakaret tek başına hayata kast sayılmaz ve TMK 236/2 uygulanmaz.

Diğer Mal Rejimlerinde Zina ve Kusur

Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi (TMK 252)

TMK 252 hükmü, paylaşmalı mal ayrılığı rejimi için benzer bir düzenleme içerir:

“Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin payının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.”

Mal Ortaklığı Rejimi

Mal ortaklığı rejiminde ise zina yapan eşin payının azaltılmasına yönelik açık bir hüküm bulunmamaktadır.

Ayşegül Kaya (2020): “Eşlerin ortaklık malları üzerinde elbirliği halinde mülkiyet hakkına sahip olmaları nedeniyle, mal ortaklığı rejiminde TMK 236/2 benzeri bir düzenleme yapılmamıştır.”

Mal Ayrılığı Rejimi

Mal ayrılığı rejiminde her eşin malı kendisine ait olduğundan, zaten bir paylaşım söz konusu olmaz. Bu nedenle kusurun etkisi tartışmasızdır.

Somut Hesaplama Örneği: Zina Durumunda Artık Değer

Örnek Olay:

• Eşler 2015 yılında evlenmiş, 2024 yılında zina sebebiyle boşanmışlardır
• Kocanın edinilmiş malları: 2.000.000 TL (ev, araç, banka hesabı)
• Kocanın borçları: 200.000 TL (kredi)
• Kadının edinilmiş malları: 500.000 TL
• Kadının borçları: 50.000 TL
• Zina yapan taraf: Koca

Normal Hesaplama (TMK 236/2 uygulanmasa):

Kocanın artık değeri: 2.000.000 – 200.000 = 1.800.000 TL Kadının artık değeri: 500.000 – 50.000 = 450.000 TL

Kadının kocanın artık değerinden alacağı: 1.800.000 / 2 = 900.000 TL Kocanın kadının artık değerinden alacağı: 450.000 / 2 = 225.000 TL

Takas sonrası kadının net alacağı: 900.000 – 225.000 = 675.000 TL

TMK 236/2 Uygulanırsa (Payın %50 Azaltılması):

Kocanın (zina yapan) kadının artık değerinden alacağı: 225.000 × %50 = 112.500 TL

Takas sonrası kadının net alacağı: 900.000 – 112.500 = 787.500 TL

TMK 236/2 Uygulanırsa (Payın Tamamen Kaldırılması):

Kocanın (zina yapan) kadının artık değerinden alacağı: 0 TL

Kadının net alacağı: 900.000 TL

Mülkiyet Durumunun Önemi

TMK 236/2’nin uygulanması için kusurlu eşin malik olması şart değildir.

Yargıtay 2. HD, 2024/4305 E., 2025/2817 K.: Malik olan eşin kusurlu olduğu hallerde de diğer eşin alacağının hesaplanmasında bu madde uyarınca indirim yapılabilir.

Bu ne demektir? Örneğin:

• Ev kadının adına kayıtlı
• Koca zina yapmış
• Kadın, kocanın (zina yapan eşin) kendi artık değerinden alacağını azaltılmasını veya kaldırılmasını talep edebilir

Usul Kuralları ve Dava Açma

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Zina nedeniyle katılma payının azaltılması talebi:

• Boşanma davasının bir fer’isi (eki) değildir
• Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin ayrı bir davada ileri sürülmelidir
• Aile Mahkemesi görevlidir

Yargıtay 2. HD, 2012/10429 E., 2013/7427 K.: Mal rejimi davasına bakan mahkeme, boşanma hükmünün hangi sebebe dayandığını bekletici mesele yaparak sonucuna göre TMK m. 236/2 değerlendirmesi yapmalıdır.

Hukuki Yarar Şartı

Yargıtay 2. HD, 2022/6172 E., 2023/2115 K.: Davacının kendi adına kayıtlı mallar üzerinden, davalının olası katılma alacağını zina nedeniyle engellemek amacıyla açtığı davalarda, somut bir alacak talebi yoksa “hukuki yarar yokluğu” nedeniyle dava reddedilebilir.

Tefrik Kararları

Uygulamada mahkemeler, boşanma davası sürerken mal rejimi taleplerini genellikle tefrik ederek (ayırarak) boşanma davasının kesinleşmesini beklemektedir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Mal rejimi davasında kusur önemli midir?

Genel kural olarak kusur, mal paylaşımını etkilemez. Ancak zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde, TMK 236/2 uyarınca kusurlu eşin payı azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir. Bunun dışındaki kusur halleri (hakaret, şiddet, terk vb.) mal paylaşımını etkilemez.

Zina nedeniyle boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır?

Zina nedeniyle boşanma kararı verilmişse, hakim zina yapan eşin artık değerdeki payını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Ancak bu, otomatik değildir; mahkemenin takdirine bağlıdır.

Eşim beni aldattı ama anlaşmalı boşandık, mal paylaşımı değişir mi?

Hayır. Anlaşmalı boşanmada (TMK 166/3) zina gerekçesi kullanılmadığı için TMK 236/2 uygulanmaz. Mal paylaşımı protokolde belirlenen şekilde veya normal kurallara göre yapılır.

Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşandık, zina İspatlandı. TMK 236/2 uygulanır mı?

Hayır. Boşanma kararı şiddetli geçimsizlik (TMK 166/1) sebebiyle verilmişse, zina fiili ispatlanmış olsa bile TMK 236/2 uygulanmaz.

Zina yapan eşin katkı payı alacağı da azaltılır mı?

Hayır. TMK 236/2 yalnızca artık değere katılma alacağı için geçerlidir. Katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağı, zina durumunda bile tam olarak hesaplanır.

Hakim payı ne kadar azaltabilir?

Hakimin takdir yetkisi geniştir. Somut olayın özelliklerine göre payı %10, %20, %50 oranında azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Yargıtay, genellikle hakkaniyete uygun bir oran belirlenmesini tercih etmektedir.

Hayata kast ne demektir?

Hayata kast, eşin diğer eşin yaşamına yönelik saldırıda bulunması, ölüm tehdidinde bulunması veya ciddi fiziksel şiddet uygulamasıdır. Tek başına fiziksel şiddet veya psikolojik şiddet hayata kast sayılmaz.

Mal rejimi davası ne zaman açılır?

Mal rejimi davası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılabilir. Zamanaşımı süresi 10 yıldır.

TMK 236/2 talebi nasıl İleri sürülür?

Mal rejimi tasfiyesi davasında açıkça talep edilmelidir. Boşanma davasında ileri sürülemez; ayrı bir dava veya aynı dava içinde ayrı bir talep olarak sunulmalıdır.

Ziynet eşyaları da etkilenir mi?

Hayır. Ziynet eşyaları (düğün takıları) kadının kişisel malıdır ve mal rejimi tasfiyesine dahil değildir. TMK 236/2 bu konuda etkili olmaz.

Anlaşmalı boşanmadan sonra zina nedeniyle dava açabilir miyim?

Hayır. Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra, zina sebebiyle TMK 236/2’nin uygulanması talep edilemez. Çünkü boşanma sebebi zina değil, anlaşmadır.

Zina eden eşin malları üzerine İhtiyati tedbir konulabilir mi?

Evet. Mal kaçırmanın önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı talep edilebilir. Ancak bu, genel bir tedbir olup TMK 236/2 ile doğrudan ilgili değildir.

Doktrindeki Tartışmalar: “Medeni Hukuk Cezası” mı?

TMK 236/2 hükmü akademik çevrelerde tartışmalıdır.

Eleştirel Görüş

Alperen Şahin (2023): “Zina eylemine katılma alacağı yoluyla bir yaptırım öngörülmesinin bir medeni hukuk cezası yaratmak anlamına geldiğini, bu şekilde eşlerin edinilmiş mallar üzerindeki emeklerinin inkâr edildiğine” değinilmektedir.

Savunan Görüş

Özge Arık (2020): “Evliliği sadakat yükümlülüğünün en ağır derecede ihlal ederek evlilik birliğinin sona ermesine yol açan eşin, diğer eş gibi artık değer üzerinde yarı oranda hak sahibi olması toplum vicdanını sarsacak” denilerek düzenlemenin gerekliliği vurgulanmaktadır.

Özet Tablo: Kusur ve Mal Paylaşımı İlişkisi

Sonuç ve Öneriler

Mal paylaşımında kusurun etkisi, Türk hukukunda sınırlı bir istisna olarak düzenlenmiştir. Genel kural, kusurun mal paylaşımını etkilememesidir. Ancak zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde, TMK 236/2 uyarınca kusurlu eşin payı azaltılabilir veya kaldırılabilir.

Pratik Öneriler:

1. Boşanma sebebini doğru belirleyin – TMK 236/2’nin uygulanması için boşanmanın zina veya hayata kast sebebiyle sonuçlanması gerekir
2. Delilleri toplayın – Zina iddiası somut delillerle ispatlanmalıdır
3. Sürelere dikkat edin – 6 aylık ve 5 yıllık hak düşürücü süreler vardır
4. Talebi açıkça ileri sürün – Mal rejimi davasında TMK 236/2 talebini açıkça belirtin
5. Katkı payı ayrımını bilin – Değer artış payı ve katkı payı alacakları etkilenmez
6. Uzman avukat desteği alın – Karmaşık hesaplamalar ve usul kuralları için profesyonel yardım şarttır

Kaynakça

Mevzuat

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 161, 162, 166, 227, 236, 252)
• 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi (Mülga)

Yargıtay Kararları

• Yargıtay 2. HD, 2007/13243 E., 2007/13769 K., 17.10.2007
• Yargıtay 2. HD, 2010/5442 E., 2010/7658 K., 19.04.2010
• Yargıtay 2. HD, 2010/6193 E., 2010/10061 K., 24.05.2010
• Yargıtay 2. HD, 2010/22120 E., 2012/670 K., 19.01.2012
• Yargıtay 2. HD, 2012/10429 E., 2013/7427 K., 05.03.2013
• Yargıtay 2. HD, 2020/114 E., 2020/2049 K., 10.03.2020
• Yargıtay 2. HD, 2022/6172 E., 2023/2115 K., 03.05.2023
• Yargıtay 2. HD, 2022/9709 E., 2024/631 K., 07.02.2024
• Yargıtay 2. HD, 2022/11293 E., 2023/2472 K., 18.05.2023
• Yargıtay 2. HD, 2023/1073 E., 2024/4051 K., 30.05.2024
• Yargıtay 2. HD, 2023/3259 E., 2024/4534 K., 11.06.2024
• Yargıtay 2. HD, 2023/3434 E., 2024/4923 K., 27.06.2024
• Yargıtay 2. HD, 2024/4305 E., 2025/2817 K., 18.03.2025
• Yargıtay 8. HD, 2010/1096 E., 2010/3434 K., 24.06.2010
• Yargıtay 8. HD, 2010/6048 E., 2011/3774 K., 27.06.2011
• Yargıtay 8. HD, 2013/5044 E., 2013/16861 K., 18.11.2013
• Yargıtay 8. HD, 2014/12512 E., 2015/21469 K., 30.11.2015
• Yargıtay 8. HD, 2015/19788 E., 2016/7644 K., 26.04.2016
• Yargıtay 8. HD, 2019/552 E., 2019/3464 K., 01.04.2019

Akademik Kaynaklar

• Arık, Özge (2020). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesinde Artık Değer ve Hesaplanması
• Badur, Emel (2016). Zina veya Hayata Kast Nedeniyle Boşanma Halinde Kusurlu Eşin Artık Değerdeki Payı, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
• Başaran, Aslı Hikmet (2011). Türk Hukukunda Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Boşanmaya Dayalı Tasfiyesi
• Kaşak, Fahri Erdem (2020). Zina veya Hayata Kast Nedeniyle Artık Değerdeki Pay Oranının Azaltılması veya Kaldırılması (TMK m. 236/II), ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi
• Kaya, Ayşegül (2020). Mal Ortaklığı Rejiminin Sona Ermesi ve Tasfiyesi
• Kaya, Berna Berfin (2020). Medeni Hukukta Zina
• Kılıçoğlu, Ahmet M. (2017). Aile Hukuku, Turhan Kitabevi
• Şahin, Alperen (2023). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Sona Ermesi Halinde Değer Artış Payı ve Artık Değere Katılma
• Uyar, Enes (2023). Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Katılma Alacağının Hakim Kararıyla Kaldırılması veya Azaltılması (TMK m.236/2)
• Zeytin, Zafer (2008). Artık Değere Katılma ve Değer Artış Payı Alacağında Zamanaşımı, Terazi Hukuk Dergisi

Son Güncelleme: Ocak 2026

Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata başvurunuz.